MARUJA MALLO (Viveiro, Lugo, 1902 Madrid, 1995)

Tamaño: px
Comenzar la demostración a partir de la página:

Download "MARUJA MALLO (Viveiro, Lugo, 1902 Madrid, 1995)"

Transcripción

1 Patio 1 MARUJA MALLO (Viveiro, Lugo, 1902 Madrid, 1995) Pasa os primeiros anos da súa infancia e xuventude entre Viveiro, Tui, Verín, Xixón, Madrid e Avilés, a cidade na que empeza a pintar, copiando ilustracións de revistas da época como Blanco y Negro e La Esfera. En 1922 a súa familia trasládase definitivamente a Madrid, onde comezará como única muller aprobada naquel exame de ingreso os seus estudos na Escuela de Bellas Artes de San Fernando. En 1926 a Deputación Provincial de Lugo concédelle unha bolsa que será ampliada durante dous anos máis. En 1927 realiza en Tenerife onde reside temporalmente por motivos familiares La Insular ou Mujer con cabra, unha das súas primeiras obras de referencia, incluída nesta exposición. Comeza a trazar a súa traxectoria no Madrid das primeiras décadas do século XX, ao que chegan os ecos das vangardas europeas, no baluarte surrealista da Residencia de Estudiantes, onde coñecerá a Buñuel, García Lorca, Dalí e Moreno Villa. Realiza a súa primeira exposición na Revista de Occidente en 1928, con trinta obras da serie Verbenas, onde plasma o ambiente festivo e popular madrileño en espazos sobrecargados de obxectos, con gran liberdade compositiva e intencionalidade satírica; e a serie Estampas, na que obxectos cotiáns se descontextualizan e adquiren unha dimensión subconsciente. A partir de 1931 a súa visión do mundo cambia e a súa obra vai sufrir unha transformación: un surrealismo inspirado no mundo rural, a partir das propostas da Escuela de Vallecas, de Benjamín Palencia e Alberto Sánchez, aos que axiña se unirá coa súa serie Cloacas y campanarios. Os seus cadros reflicten agora un mundo inhóspito, telúrico, de lixo e terras encharcadas, de ósos, esqueletos e fósiles onde dominan as texturas, as formas incisivas, os tons escuros, negros, pardos ou grises. En 1932 a Junta de Ampliación de Estudios de Madrid concédelle unha pensión para ir a París, onde exporá estas obras na galería Pierre Loeb. Picasso, Jean Cassou, Vicente Huidrobo e André Breton (que mercará o cadro Espantapájaros) visitan a exposición. De regreso en Madrid, alterna a súa traxectoria artística coa docencia no Instituto de Arévalo e na Escuela de Cerámica. Tamén imparte clases de debuxo na Residencia de Señoritas(1934), grupo feminino da Residencia de Estudiantes e primeiro centro feminino creado en España para fomentar a educación superior da muller. En 1933 conecta co Grupo Construtivo de Torres-García, o que lle influirá nun proceso de depuración e esencialización do que serán produto as súas series Arquitecturas vegetales e Arquitecturas minerales, que exporá na mostra colectiva do grupo ADLAN (Amigos da Arte Nova) de 1936, o mesmo ano en que participa tamén no Pavillón Español da Bienal de Venecia. A Guerra Civil obrígaa a emprender un longo exilio americano que comeza en febreiro de En América alternará o traballo pictórico con series como Cabezas de mujer, Retratos bidimensionales, Máscaras co seu labor como muralista e relatora. Reatópase con Gómez de la Serna, que escribirá un amplo ensaio para o libro Maruja Mallo (editorial Losada), onde se incluirán os seus traballos Proceso histórico de la forma e Lo popular en la plástica española. En 1962 regresa definitivamente a España e participa en varias exposicións colectivas. Realiza un cartaz de litografías como Homenaje a la Revista de Occidente. En 1990 recibe a Medalla de Ouro da Comunidad de Madrid, e un ano despois a da Xunta de Galicia. Falece en Madrid en 1995.

2 Dúas exposicións antolóxicas realizadas en Galicia nos últimos anos revisaron a súa obra: unha no CGAC (Santiago de Compostela, 1993), e outra organizada pola Fundación Caixa Galicia e Ministerio de Cultura (Vigo/Madrid 2009). Recentemente, a Real Academia Galega de Belas Artes acordou dedicar a Maruja Mallo o Día das Artes Galegas JULIA MINGUILLÓN (Lugo 1906 Madrid 1965) Con dezasete anos, realiza a súa primeira obra Retrato de Cascarilla, un popular vendedor de xornais, pola que obtén unha bolsa da Deputación Provincial de Lugo para estudar na Escuela de Bellas Artes de San Fernando. Licénciase en 1932 e un ano máis tarde participa por primeira vez no Concurso Nacional de Retratos, coa obra Retrato de Mujer. En 1934 participa na Exposición Nacional, obtendo a 3ª Medalla pola súa obra Jesús con Marta y María. Ao estalar a Guerra Civil regresa a Galicia. En 1939 casa co xornalista Francisco Leal Insua e pinta unha das súas obras de referencia, Mi familia. Na Exposición Nacional de 1941 obtén a 1ª Medalla a única obtida por unha muller ao longo da historia destas exposicións por La Escuela de Doloriñas, que se exporá en 1942 en Berlín e no pavillón Español da Bienal de Venecia. Esta obra, pertencente á colección do MNCARS Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, foi incluída recentemente na exposición Campo pechado. Arte e poder na posguerra española Nesta ocasión o cadro exponse xunto ao seu bosquexo, realizado en óleo sobre cartón, que se conserva no Museo de Pontevedra. En 1945 realiza a súa primeira exposición individual en Madrid, no Círculo de Bellas Artes, onde inclúe como novidade un grande número de paisaxes. En 1948 obtén o 1º Gran Premio do Círculo de Bellas Artes, neses momentos o mellor dotado economicamente en España, pola súa obra Juventud: o retrato dun grupo de mulleres novas nun ambiente bucólico no que soñan, se acicalan e esperan; un espírito feminino pasivo e sen conflitos que se acomoda á orde establecida. As exposicións das salas Velázquez (Vigo, 1951) e Toisón (Madrid, 1954) mostrarana como unha prolífica retratista, fundamentalmente de mulleres da burguesía, destacando o de Elena Tormo, de gran sobriedade e unha conseguida construción formal e lumínica. O seu autorretrato La Tyla y yo é unha das obras especialmente queridas pola artista, e supón a primeira composición que pinta ao aire libre en medio dunha paisaxe convencional e decimonónica. Exhibiuse en 1947 na exposición de pintura feminina europea e americana en The Women's International Art Club, Londres. En 1958 realiza en Guatemala a súa última exposición individual, e en 1960 participa na colectiva de pintoras galegas que conmemoraba o 25º aniversario da Asociación de Artistas da Coruña. En 1961 o seu marido é nomeado director da revista Mundo Hispánico, e trasládanse a Madrid, onde falecerá en 1965.

3 Galería 1 Mª ANTONIA DANS (Oza dos Ríos, A Coruña, Madrid, 1988) Nace na aldea coruñesa de Oza dos Ríos, pero pasará a súa infancia e primeiros anos de xuventude en Curtis, onde se traslada a vivir coa súa familia. Ese ámbito rural da Galicia interior, coa súa idiosincrasia xeográfica e humana, será unha constante fonte de inspiración para a súa obra. Inicia nos anos da posguerra unha formación case autodidacta, na que serán importantes as clases que recibe de Lolita Díaz Baliño na Coruña, cidade na que realiza a súa primeira exposición xunto con Gloria de Llano en En 1952 casa co xornalista Celso Collazo e trasládase a vivir a definitivamente a Madrid. A influencia de Benjamín Palencia e de La Escuela de Madrid será evidente nas súas primeiras obras; unha pintura figurativa e de paisaxes, con forte protagonismo da cor como medio para construír os volumes. Durante estes anos comezará unha longa lista de exposicións por diferentes puntos da xeografía española, europea e americana, e recibirá numerosas bolsas e premios. Os anos setenta serán os de consolidación dunha linguaxe creativa propia, na que Galicia, a cor e a idiosincrasia do campo galego están sempre presentes. Paisaxes, campesiñas, vendedoras, pequenas escenas portuarias, constitúen a espiña dorsal das súas obras. Unha temática simple que transcribe cunha linguaxe formal primitiva, cun intenso cromatismo no que abundan os tons puros, nos que deposita toda a forza argumental e que confiren aos seus cadros un aspecto plano, sen apenas perspectiva. Mª Antonia Dans nunca rompeu os vínculos coa súa terra, da que se sentía orgullosa e á que volvía con frecuencia, sobre todo nas súas viaxes estivais, que aproveitaba para realizar apuntamentos e debuxos de paisaxes. Foi unha muller adiantada ao seu tempo, loitadora e consciente da dificultade que supoñía para unha artista asumir o reto da independencia e a modernidade nos anos anteriores á democracia en España. Mª ELENA FERNÁNDEZ-GAGO (A Coruña, ) Recibe a súa primeira formación artística a través das clases que impartía Dolores Díaz Baliño no seu taller da Coruña, e que compartirá con pintoras como Mª Antonia Dans. Máis tarde trasládase a Madrid e estuda composición e colorido na Escuela de Bellas Artes de San Fernando, ao tempo que asiste a clases no Círculo de Bellas Artes. Realiza as súas primeiras exposicións entre 1959 e 1962, mostrando unhas paisaxes de vivas e vibrantes cores nas que emprega a técnica do gouache. Posteriormente o seu traballo evolucionará cara a unha pintura figurativa e intimista, e a exaltación dos cantos cotiáns da xeografía humana converterase no fío condutor de toda a súa obra. Os seus temas, centrados en obxectos e espazos cotiáns sofás, camas, xanelas, salóns, portas, serán as referencias dunha pintura construída en pequenos toques de cor case puntillistas, traballados nas súas texturas, matizados en cálidos tons e gradacións tonais.

4 A partir de 1972 vai expoñer fóra de España Múnic, Bruxelas, Xenebra, París, Nova York, Bos Aires... e obtén un gran recoñecemento. A súa obra seguirá mantendo a mesma dicción, utilizando a miúdo nas súas composicións puntos de vista próximos, de vocación fotográfica, con picados e contrapicados, xogos de luces e sombras, que reitera buscando esas atmosferas luminosas que envolven os obxectos que retrata, tan características de toda a súa obra. Elena Gago poetiza, non sen certo halo melancólico, as paisaxes da nosa xeografía máis próxima e cotiá. MERCEDES RUIBAL (San Andres de Xeve, Vigo, 2003) Nace na aldea de Xeve (Pontevedra), na que pasa a súa infancia e xuventude durante os duros anos de posguerra. En 1956 viaxa a Bos Aires, onde o seu irmán o dramaturgo José Ruibal introduciraa no entón efervescente ambiente cultural da capital arxentina. Asiste por libre á Escola de Belas Artes, pero será o pintor Laxeiro, que residía daquela na capital bonaerense, quen exercerá un auténtico maxisterio. Un ano máis tarde regresa a Galicia e expón en Vigo. Posteriormente viaxa a Madrid, onde se sente fascinada pola cidade, polo ambiente de bohemia do Café Gijón, o Museo del Prado, Velázquez e as pinturas negras de Goya. En 1959 casa co pintor e arquitecto Agustín Pérez Bellas, e vivirán en Vigo con continuas viaxes a Madrid. A comezos dos setenta pasa un tempo en Roma, onde entra en contacto con intelectuais e artistas españois no exilio, fundamentalmente Rafael Alberti. Expón en Roma (1974), Florencia (1975) e Verona (1977), así como nas galerías Biosca, Darro e Quijote de Madrid. O Concello de Vigo organizou unha das súas retrospectiva máis completas na Casa das Artes no ano A traxectoria creativa de Mercedes Ruibal evolucionou dende unha temática cotiá protagonizada por nenos e maternidades, a unha pintura de composicións máis complexas e de maior dramatismo. Unha obra que nos ofrece un xeito de ver e entender o mundo; unha visión case inxenuista do expresionismo que plasmou tamén a través da literatura. En 1978 publica un libro de poemas, Confesiones de volatinera con bragas de respuesto al dorso, e en 1982, tras o falecemento do seu marido, Y mi voz es tu nombre.

5 Perimetral 1 ELENA COLMEIRO (Costela, Silleda, Pontevedra, 1932) En 1941, con nove anos de idade, trasládase con parte da súa familia a Bos Aires, onde o seu pai o pintor Manuel Colmeiro chegara en 1936, ao estalar a Guerra Civil. En 1948 ingresa na Escuela Nacional de Cerámica, obtendo o título de profesora de cerámica como expresión plástica. En 1954 realiza a súa primeira exposición na Galería Müller de Bos Aires, onde mostrará cerámica utilitaria decorada. En 1955 regresa a España. Un ano máis tarde realiza a súa primeira exposición na sala Velázquez (Vigo) e en 1958 casa con Jesús Valverde, trasladándose a vivir a Madrid. Este matrimonio non só cambiará a súa vida persoal, senón que será determinante na súa traxectoria artística. O seu sogro posuía fábricas de vidro, cuxa infraestrutura porá ao seu servizo, abríndolle un territorio cheo de novas posibilidades técnicas. As súas cerámicas comezan a evolucionar dende o utilitario cara ao escultórico, cunha valoración cada vez maior do elemento espacial. Utilizará material refractario con rematado áspero e protagonismo da materia; unha influencia do informalismo que se reflicte no seu vocabulario abstracto e no protagonismo das texturas. En 1964 obtén a Bolsa da Fundación Juan March e en 1968 unha bolsa de viaxe para o Mills College de Oakland, San Francisco, outorgada tamén pola Fundación Juan March. A partir de 1970 o seu traballo desenvólvese nunha dobre dirección: por un lado, pezas de grande formato, de cromatismo parco e unha busca de movemento baseado no uso da espiral; por outro, obras máis reducidas, onde reflexiona sobre a propia materia que converte en informe, anacos de barro que retorce e amasa. A década dos oitenta supón un cambio moi importante: deixa de modelar e comeza a construír. As súas obras serán o resultado de engadir anacos de placas que crecen en altura, en aparente anarquía e cunha gama de cores azuis, ocres, brancos e terras. Ata comezos dos noventa, realiza pezas onde utiliza tanto o carburo de silicio como o barro, dous materiais que lle permiten conseguir obras de carácter construtivo e orgánico, e introducir materiais como o ferro e a madeira. Entre 1990 e 1991 é invitada no European Ceramics Work Centre de Holanda, onde traballará con diferentes materiais e investigará sobre o refractario. A súa obra de finais dos noventa e comezos do novo século vai incidir en temas como o movemento, desenvolvendo unha serie de formas circulares a xeito de discos fragmentados de material refractario que esmalta en grandes campos de cor. A partir de 2004, as formas circulares, a idea de parede, a unión de ferro e ladrillo, plásmanse en diferentes series. O reciclado de ladrillos, o reaproveitamento de vigas repintadas xunto a anacos de barro, confire modernidade a estas obras, baseadas na reutilización e na recontextualización. A súa longa traxectoria fai que Elena Colmeiro sexa considerada unha precursora da escultura cerámica en España. Inqueda e innovadora, investigadora de materiais e linguaxes, non só conseguiu converter en escultura a cerámica unha materia artesanal e tradicionalmente feminina deixando atrás concepcións e estereotipos, senón que foi quen de crear unha linguaxe persoal rompendo convencionalismos e investigando sobre o uso de novos materiais industriais. Eu non fago cerámica, constrúo cos materiais.

6 Patio 2 Mª VICTORIA DE LA FUENTE (Vigo, Madrid, 2009) Filla do arquitecto Jenaro de la Fuente, trasládase moi nova coa súa familia a Madrid. Tras a súa formación con Julio Moisés e na Escuela de Bellas Artes de San Fernando ( ), comeza a súa traxectoria artística en 1962, dentro dunha vocación neofigurativa non exenta de certo aire expresionista e dun léxico no que o tratamento da materia plástica e a cor se erixían como elementos determinantes, achegándose mesmo a unha abstracción informalista. En 1962 realiza a súa primeira exposición individual no Ateneo de Madrid, daquela un referente de prestixio no ambiente artístico da capital. En 1964 casa co pintor Máximo de Pablo e viaxan cunha bolsa da Fundación Juan March a Holanda, Bélxica, Francia e Italia. Visitan Venecia, onde participa no pavillón español da XXXII Bienal con tres obras seleccionadas polo comisario Luis Gonzalez Robles. En 1965 participa no Salón Feminino do Museo de Arte Contemporánea de París. En 1966 obtén a 3ª Medalla na Exposición Nacional de Belas Artes, e en 1970 realiza unha exposición individual na madrileña Galería Biosca, unha das máis importantes do momento, onde o Museo de Arte Contemporánea adquire La vieja dama. A esta seguirán unha longa lista de exposicións por toda a xeografía española, moitas delas en Galicia, como as retrospectiva da Caixa de Aforros de Vigo (1992) e do Museo de Pontevedra (2003). En 1997 a Xunta de Galicia, concédelle a Medalla Castelao, e en 2007 é elixida membro da Real Academia Galega de Belas Artes. O seu sólido oficio e sobre todo a súa vocación por representar o individual de cada personaxe ou obxecto, o que pode haber de solitario en cada ser tal como sinala Fernández Brasso en Mª Victoria de la Fuente. Brío emocional (1992) condúcena a un lento proceso evolutivo a partir dos anos setenta, nos que a súa técnica cambia convertendo a materia en suaves veladuras, lixeiras texturas azuladas, amarelas e ocres. Unha pintura coa que buscaba afondar no circundante ; estampas dun mundo próximo bodegóns, espazos do seu estudio, retratos que transcribe sen anécdotas, buscando a individualidade de cada ser, de cada obxecto, que semellan ancorados no tempo, rodeados de silencio e conectados cun cromatismo e un xogo lumínico que actúan tamén como elementos expresivos. FINA MANTIÑÁN (Josefa Mantiñán Alvedro) (A Coruña, 1932) Inicia a súa formación na Escola de Artes e Oficios da súa cidade natal, asistindo ao mesmo tempo a clases co pintor Mariano García Patiño. En 1960 trasládase a París, onde continúa os seus estudos de pintura, primeiro na Escola de Montparnasse (1963), e entre 1965 e 1970 na Escola Superior de Belas Artes, bolseira pola Deputación Provincia da Coruña. Comeza a expoñer na capital francesa a mediados dos anos sesenta en diferentes colectivas: XII salón de Boulogne Bilancourt (1966), Escola de Montparnasse (1967), Academia Europea das Artes (1968).

7 Obtén unha serie de premios como o segundo Accésit da Cidade de París (1966), e 1ª e 2ª Mención Honorífica da Cidade de París (1966, 1968). En 1968 realiza a súa primeira exposición individual en Galicia na Asociación de Artistas da Coruña, e posteriormente expón en Vigo, A Coruña (Galería Adro) e na Embaixada Española de París. Participa en mostras colectivas na Escola Superior de Belas Artes de París, Instituto Cervantes, Galería Heurouet, Centro Cultural de Chaillot (1979), entre outros. Ao regresar a Galicia instálase definitivamente na Coruña e abre o seu taller para dedicarse fundamentalmente ao ensino. O seu sólido oficio, que trasladou tanto ao debuxo colaxe como á obra gráfica é, non obstante, moi pouco coñecido en Galicia. O abstracto é para min a controversia da vida e sírvome dela para manifestar as miñas inquietudes sociais e ata políticas. A súa obra, que evolucionou dende unha inicial figuración a un traballo marcado pola abstracción, de claro sentido construtivo e repleto de simboloxía, segue permanecendo silenciada; envolvida, como a doutras artistas mulleres, na nebulosa dun esquecemento difícil de rescatar. BEATRIZ REY (A Coruña, 1940) Nace no seo dunha familia da burguesía coruñesa, e coñecerá, sendo moi nova, referentes da cultura galega contemporánea como Luis Seoane, Rafael Dieste, Laxeiro, Arturo Souto, Eduardo Blanco Amor, ou Manuel Colmeiro. En 1963 inicia a súa formación na Escuela de Bellas Artes de San Fernando (Madrid), onde se gradúa en Artes aplicadas. En 1966 obtén unha bolsa da Residencia de Artistas de Segovia e un ano máis tarde intégrase en Estampa Popular Galega, única muller do grupo liderado por Reimundo Patiño e co que realizará varias exposicións en Galicia e Montevideo ( ). Ilustra Catón Gallego (Ediciós do Castro) e expón en Madrid e Barcelona. Entre 1966 e 1975 comeza a traballar no que serán as súas primeiras obras, de marcado carácter construtivista e acusado cromatismo influenciado polo pop-art. A comezos dos anos setenta participa na formación do grupo SISGA liderado por García Varela, que será fundamental para a súa traxectoria profesional, creando unha linguaxe moi persoal. Se ben a obra de Beatriz Rey se baseou sempre nun sentido do construtivo, a figura humana, traballada a partir de elementos xeométricos e amplos referentes simbólicos, está presente en toda a súa traxectoria artística. Entre 1976 e 1987 a súa obra vaise posicionar dentro da Nova Figuración, gañando en elementos surrealistas, simbólicos e expresionistas. Nos noventa é fundadora xunto con Carlota Cuesta, Jesusa Quirós e Lorenzo Mena, entre outros do grupo Puerta del Sol, vinculado á galería madrileña Ra del Rey. Nas súas obras reflicte un novo interese polas texturas e materiais, acentuando o valor autónomo da superficie pictórica coa incorporación da colaxe.

8 Galería 2 MENCHU LAMAS (Vigo, 1954) Estuda deseño gráfico no IADE (Institución Artística de Ensino) de Madrid, que xunto coa súa cidade natal, serán o escenario das súas primeiras experiencias creativas. Forma parte do Colectivo da Imaxe, xunto con Antón Patiño e Carlos Berride, e colabora coa revista Loia e o grupo de comunicación poética Rompente, referencias na modernización da cultura galega na segunda metade dos setenta. A principios dos oitenta será a única muller que forme parte de Atlántica, un heteroxéneo grupo de pintores, escultores e arquitectos, referentes dunha modernidade e renovación plástica en Galicia, cos que exporá en Baiona, Madrid, Vigo, Salvaterra de Miño e Santiago de Compostela. Tras a súa primeira exposición individual na Galería Buades (1982), onde mostra xa algunhas das máis significativas características formais do seu traballo grandes imaxes e signos de chocante carga expresiva, intenso cromatismo participa nalgunhas das exposicións máis significativas da década dos oitenta en España. A súa presenza en mostras como 26 pintores, 13 críticos, II Salón de los 16 (1982), diferentes edicións da feira ARCO e das internacionais de Basilea e Colonia, convértena nun nome de referencia da pintura española dese período, sendo seleccionada para mostras como Five Spanish Artists (Nova York, 1985) xunto con Sicilia, Barceló, Campano e García Sevilla; ou a XVIII Bienal de São Paulo (1985). Na segunda metade dos oitenta a súa pintura caracterízase pola introdución de figuras xeométricas sobre fondos nos que alterna armazóns e retículas con campos de cor. A partir dos noventa, introduce unha serie de referentes icónicos que proxecta sobre tramas, como motivos de grande forza visual, concisos e sintéticos. As miñas primeiras obras son composicións de carácter abstracto a partir de elementos cotiáns, obxectos domésticos como escaleiras pregables, tesoiras, flexos ou mesas para a prancha. Calquera pretexto formal me servía para estruturar diferentes franxas no cadro a xeito de territorios cromáticos en expansión. Espazos en diagonal: aspas, esvásticas, cruzamentos... onde se enfrontaban os campos de cor buscando a interacción e a complementariedade, e unha composición dinámica. MARIA XOSÉ DIAZ (Catoira, Pontevedra, 1949) Licénciase en Belas Artes na Universidad de Barcelona en 1980 na especialidade de pintura, e ese mesmo ano realiza a súa primeira exposición. Comeza a interesarse polo mundo da cerámica, aprende a súa técnica de forma autodidacta e realiza as súas primeiras pezas con influencia da cerámica precolombina e oriental. En 1982 regresa a Galicia e un ano máis tarde realiza a súa primeira exposición, na que pequenas pezas de cerámica utilitaria e con forte influencia do popular, comparten protagonismo co debuxo. A finais desa década comeza a realizar pezas de maior formato, e en 1987 é seleccionada xunto a artistas como Xoan Anleo, Soledad Penalta ou Elena Colmeiro, para a exposición Tendencias. Cerámica Galega actual, mostra das múltiples capacidades do material cerámico para converterse nun vehículo único de expresión plástica.

9 A década dos noventa marcará o inicio da súa experimentación con outros materiais, nun continuo proceso de investigación que definirá toda a súa traxectoria. Primeiro o cánabo e despois o látex permitiralle abordar unha etapa de instalacións e módulos seriados, que exporá en mostras como Trazos e camiños (1993) ou A arte inexistente (1995) coa súa dobre instalación Huella del mar. A partir dos anos 2000 integra nas súas esculturas arames e diferentes materiais orgánicos, e concéntrase cada vez máis na investigación espacial, utilizando a sutileza do material co que traballa para incrementar as sensacións producidas pola luz e o espazo: gústame explorar as calidades dos materiais: expresividade, resistencia, posibilidades combinatorias. Atopalos, manipulalos e mesturalos. Harmonizalos en estruturas xeométricas, ás veces estáticas, ás veces móbiles.

10 Perimetral 2 SOLEDAD PENALTA (Noia, A Coruña, 1943) Comeza a súa traxectoria en 1972, nun proceso que a levou a utilizar progresivamente diferentes materiais. Dende as súas primeiras pezas en cerámica refractaria foi evolucionando cara ao traballo en metal, utilizando a fundición en diferentes materiais como bronce, ferro, aceiro e aceiro inoxidable, e en obra pública de gran formato. Na súa investigación sobre o uso de novos materiais resultará clave a súa estadía no Studio Art University da Universidade de Minnesota (EUA) entre 1989 e Unha aprendizaxe na fundición e soldadura con metais, que marcará a súa evolución posterior. Ao seu regreso a Galicia comeza a traballar con soldadura, abandonando definitivamente a cerámica para dedicarse a materiais pesados como aluminio, ferro, aceiro, e bronce. En liñas xerais, o traballo de Soledad Penalta caracterizouse por un peso da linguaxe abstracta, utilizando xogos de planos e formas antropomórficas como referencias. Nestes últimos anos o uso do ferro e, sobre todo, do aceiro inoxidable, permitiulle incluír caligrafías, cubrindo con textos boa parte da superficie das súas esculturas. Unha escritura na que reflexiona sobre as súas inquietudes, medos, esperanzas, desexos; en resumo, documentos e testemuños da súa propia existencia. Unha erosión caligráfica que potencia a expresividade das súas obras, ao mesmo tempo que as dota dun estraño e inusitado atractivo. É das poucas artistas mulleres da súa xeración en Galicia xunto con Elena Colmeiro na cerámica que traballou na obra pública, realizando pezas de gran formato e utilizando materiais pesados como o aceiro corten e o ferro. Entre elas destacan as súas actuacións no parque escultórico da Torre de Hércules (A Coruña, 1995); en O Portiño, Praia do Coido, Muxía, (1995); e en Baiona, Pontevedra (1999), entre outras.

11 Patio 3 ROSALÍA PAZO MASIDE (A Estrada, Pontevedra, 1956) Artista visual, investigadora cultural, e autora de textos e achegas teóricas en torno á arte. De formación autodidacta, desenvolve os seus primeiros traballos na década dos oitenta, utilizando a cerámica como medio, e a partir de 1990 abandona a cerámica para traballar en materiais e poéticas moi diferentes, sen perder de vista o tridimensional. Esta visión ecléctica, e o seu grande interese pola investigación, levaralle a experimentar con diferentes materiais dende o gres ou o barro cocido, o ferro ou a resina; á fibra de vidro, madeira, cristal, cartón..., nunha liña de busca e renovación que sempre caracterizou o seu traballo. Esta multiplicidade de intereses reflíctese tamén nunha intensa e multidisciplinar actividade: membro fundador de AGAV Asociación Galega de Artistas Visuais en 1997, de cuxa Comisión Executiva formou parte ata o ano 2000, entre 2000 e 2003 participou no comité de redacción da revista Sinal, e foi colaboradora habitual do semanario Faro da Cultura. Forma parte do grupo I+D Fondo de Arte e Cultura da Universidade de Vigo, no que traballa dende 2004 na elaboración dun arquivo audiovisual da cultura galega dos últimos trinta anos. Realiza, igualmente, diversas intervencións artísticas de carácter participativo en espazos públicos, en colaboración con outros artistas cos que compartiu proxectos nesta última década. Tal como sinala a investigadora Mar Caldas no catálogo Rosalía Pazo Maside. Letras y ciencias, poderíase resumir que a súa é unha mirada conciliadora, que se dirixe cara ao lugar onde os conceptos se tornan ambivalentes, inestables, contraditorios. BERTA CÁCCAMO (Vigo, 1963) Tras os seus estudos e formación artística na Facultade de Belas Artes de Barcelona, onde se licenza en 1986, desenvolverá unha sólida traxectoria vinculada á abstracción, creando unha linguaxe propia e depurada, traballado con grandes veladuras e campos de cor e sometido a un continuo proceso de esencialización. O uso de grandes formatos é outra das características da súa obra, porque me interesa a idea de cadro onde o espectador, dalgún xeito, atópase envolvido. Obtivo importantes bolsas que lle permitiron viaxar e coñecer novos horizontes creativos. Entre elas, a bolsa Manuel Colmeiro (1987); e a bolsa de Creación Artística Banesto (1989), que lle permite ir a París, onde seguirá traballando en Cité Internationale Universitaire, grazas ao premio obtido na Bienal de Pontevedra (1990). Roma será outra referencia importante na súa formación, bolseira pola Academia Española ( ). A súa actividade expositiva foi constante, con importantes citas individuais e colectivas tanto a nivel nacional como internacional. Actualmente está a preparar unha exposición individual para o próximo mes de novembro no CGAC Centro de Arte Contemporánea, Santiago de Compostela.

12 Nas obras da última década, reflexiona en torno ás relacións entre o debuxo e a pintura, trasladando ao lenzo elementos propios do traballo sobre papel. O debuxo sempre constituíu para Berta Cáccamo un elemento esencial no seu traballo: O debuxo é para min, pola capacidade que ten de esquematizar e facer visibles as ideas, a base de todo o meu proxecto pictórico. É o bosquexo, a base de toda construción do proxecto artístico en xeral... a idea de debuxo, digamos monumentalizado, estivo sempre moi presente no meu traballo. ANGELA DE LA CRUZ (A Coruña, 1965) Tras o seu paso pola Facultade de Filosofía da Universidade de Santiago de Compostela, trasládase a Londres en Nesta cidade, na que reside dende entón, formarase artisticamente, primeiro en Chelsea College of Art e posteriormente en Goldsmiths College e Slade School of Art. É a única artista española finalista do prestixioso Premio Turner (2010) pola súa exposición After en Camden Arts Center. A súa traxectoria artística xirou en torno á investigación dos propios límites do espazo pictórico, que comeza cando esnaquiza os seus lenzos, deforma e rompe os bastidores, que despois pendura sobre a parede ou apoia no chan: Dende o momento en que atraveso o lenzo desfágome da grandiosidade da pintura. En 2004 coa súa obra Clutter with Wardrobes [Conglomerado de armarios] comeza a incorporar ás súas obras obxectos e mobles, case sempre atopados ou recuperados da rúa; cadeiras que prolongan as súas patas coma se fosen próteses que imposibilitan calquera tipo de equilibrio: As cadeiras están constantemente presentes... porque representan o corpo humano e tamén porque é reflexo do tempo no que é necesario pensar no que pasa ao teu arredor. Nese mesmo período realiza a súa primeira exposición individual en España, inaugurando o Espazo Anexo do MARCO de Vigo con Larger than Life (2004). Un ano máis tarde sofre unha hemorraxia cerebral, cuxa recuperación supuxo unha longa estadía no hospital. A primeira obra que realiza despois, Deflated ( ), un lenzo sen bastidor que pendura dun parafuso coma se dun abrigo se tratase, marcará un punto de evolución. Angela de la Cruz sempre investigou sobre a busca da terceira dimensión na súa pintura, cuestionando os seus límites e utilizando indistintamente a pintura e a escultura en función da súa forza expresiva e das necesidades de cada obra, tal como apunta Carolina Grau no texto Tras la tempestad, viene la calma, do catálogo da exposición Escombros (Fundación Luis Seoane, A Coruña, 2015).

13 Galería 3 TATIANA MEDAL (A Coruña, 1971) Pertence á primeira promoción de artistas da Facultade de Belas Artes de Pontevedra onde se licenza en 1995 e cuxa traxectoria creativa comeza a mediados dos anos noventa. Unha formación académica que, como outras artistas da súa mesma xeración, complementou con importantes bolsas. No seu caso, as concedidas por Deputación da Coruña (1995, 1998); Fundación Caixa Galicia (1997); Unión Fenosa (2001); Ministerio de Cultura (2003); Academia Española en Roma, (2005); Colección CAM (2007); ou ENDESA (2009). Participou así mesmo en cursos e obradoiros como o de Dan Graham, Santiago de Compostela (1995); o de Lucio Muñoz na Coruña (1996); e talleres de gravado en Gerriet Rietvelt Academie, Amsterdam (1998); ademais dunha residencia en International Studio Curatorial Program, Nova York (2002). En 1996 realiza a súa primeira exposición, Catro Factorial, en Galería Minotauro (Santiago de Compostela), á que seguiu un importante número de mostras individuais e colectivas, entre as que destacan 30 anos non 200. Artistas galegos para un cambio de milenio (1994); Novos camiñantes (Auditorio de Pontevedra, 1999); Xeración 2001 (Casa de América, Madrid); Pinturas (Galería SCQ, 2007); ou Composición 1961 (Fundación Luis Seoane, A Coruña, 2014). Ao longo da súa traxectoria, Tatiana Medal centrou o seu traballo nunha clara aposta pola pintura a partir da creación de estruturas xeométricas e espazos abstractos. O valor da composición, a busca constante da planimetría, o uso sistemático de tramas, deu sentido a un traballo de investigación a partir de diferentes técnicas e materiais, tendo como referencia o seu dominio da cor e a utilización de gamas de vocabulario restrinxido. PAMEN PEREIRA (Ferrol, 1963) É unha das artistas de referencia dentro da xeración que comeza a desenvolver a súa traxectoria na década dos noventa e que xorden despois de Atlántica. Estuda Belas Artes en Valencia, onde realiza unha das súas primeiras exposicións individuais na galería Paral.lel 39 (1991), á que seguirá un longo número de mostras en espazos galerísticos como Trinta (Santiago de Compostela); Antonio de Barnola (Barcelona); Altxerri (San Sebastián); Recent Gallery (Sapporo, Xapón); ou museos como o suízo Museum Zu Allerheiligen Schaffhausen (1996), onde mostra o seu traballo Heisser Wasser für den Tee [Agua quente para o té]. Ese mesmo ano recibe unha das bolsas de Unión Fenosa que lle permitirá traballar durante un ano en Xapón, tratando de afondar nas relacións entre individuo e natureza. Coa súa serie Dibujos con humo recrea obxectos de forte carga alegórica, xurdidos case do baleiro, captados na súa presenza física, pero cuestionados na súa existencia temporal. En 2001 expón Gabinete de traballo, encontro ca sombra no CGAC (Santiago de Compostela). Realiza viaxes a Irán (2001) e á Antártida (2006), que terán o seu reflexo en proxectos como Un solo sabor (Barg Gallery, Teherán / La Gallera (Valencia); e Ice Blink [O lume do xeo].

14 Traballou tamén en diferentes instalacións e proxectos de intervención como Torres a la templanza (Cidade da Cultura, Santiago de Compostela, 2011); O don del tiempo, el tiempo suspendido (Hermès, Barcelona / Kaohsiung, Taiwán); e Floating Garden (2014) para a sede corporativa de DKV SEGUROS en Zaragoza. A súa máis recente mostra individual nun espazo museístico tivo lugar este mesmo ano no MUSAC de León, co título A muller de pedra érguese e baila. Na súa xa sólida traxectoria, Pamen Pereira utilizou medios e materiais moi diversos, converténdoos en simples elementos de transmisión de sentimentos, e sensacións. As súas vivencias, as súas viaxes, a súa constante capacidade de reflexión e indagación fai que as relacións entre o simbólico e o natural estean sempre presentes. As súas obras sorprenden e estimulan a nosa percepción. De grande beleza plástica, a súa capacidade de sedución e evocación vai unida a un constante cuestionamento acerca da natureza última e íntima das cousas. Probablemente un poeta escribe unha obra de amor porque a está vivindo. E o que o le revíveo logo sen necesidade de coñecerse a biografía do poeta. Coas artes plásticas pasa o mesmo. A esencia coa que ti a cargas queda na obra. E aí está a maxia, na capacidade que ten de emocionar e transmitir. ALMUDENA FERNÁNDEZ FARIÑA (Vigo, 1970) Pertence á primeira xeración de artistas formada na Escola de Belas Artes de Pontevedra ( ), onde realizou o seu doutoramento e exerce a docencia dende o ano Completou a súa formación académica en centros como School of Art and Design, Limerick, Irlanda (1994); École de Beaux Arts, Le Mans, Francia ( ); e Facultade de Belas Artes da Universidad de Salamanca ( ). Inicia a súa traxectoria creativa nos anos noventa cunha liña de investigación en torno ao proceso pictórico, evolucionando dende unha linguaxe abstracta á incorporación de elementos e referencias escritas que a conectaban co ornamental. A partir de 2002 a súa pintura expándese, conquistando novos espazos mediante a repetición de elementos: realmente foi algo progresivo; polo tipo de composición, polos formatos a gran escala cos que traballaba, sempre houbo esa vontade de envolver o espazo, de prescindir do soporte intermediario, o cadro. Unha pintura que sae do seu formato tradicional e na que o diálogo co contexto é fundamental, centrándose en obras site-specific, efémeras e creadas para un lugar concreto. O traballo de Fernández Fariña foi recoñecido con importantes premios e bolsas como o Premio de Pintura Francisco de Goya (1996); Premio de Pintura L'Oreal (2000); Bolsa Novos Valores (1994); Bolsa Master Fundación Caixa Galicia (1996); ou Bolsa Fundación Pollock-Krasner (2001). Paralelamente ten desenvolvido un significativo labor investigador en torno á pintura contemporánea. A súa tese Lo que la pintura no es (2011) recibiu o Premio Extraordinario na Universidade de Vigo (2008/2009), e o Premio Provincial de Investigación da Deputación de Pontevedra (2009). Entre as súas últimas publicacións cabe sinalar o libro Pintura Site (2014) unha reflexión sobre as interrelacións entre o espazo e a práctica pictórica.

15 Perimetral 3 MÓNICA ALONSO (A Fonsagrada, Lugo, 1970) Licenciada en Belas Artes pola Universidad de Salamanca (1994), realiza a súa tese doutoral sobre O espazo doméstico na escultura contemporánea (Universidade de Vigo, 1999). Continúa a súa formación con diferentes bolsas, como ENDESA ( ), Academia de España en Roma (2005), Fundación Yaddo (2004), Unión Fenosa ( ), ou a bolsa da colección CAM de Artes Plásticas (2009). Realiza tamén varias residencias de artista entre as que destacan a Residencia Capacete (Río de Xaneiro) e The Townhouse Gallery (O Cairo). Ademais de participar nun bo número de exposicións colectivas, destacan as individuais de Sala Montcada de Fundació la Caixa (1997), CGAC (2002), e a restrospectiva Mónica Alonso. Obras ( ) no Museo Provincial de Lugo. Traballou en proxectos interdisciplinares como a VIIII Mostra Internazionale di Architettura da Bienal de Venecia (colaborando no proxecto Comunidades verde+azul) ou Terapia Cuarto de Hospital (Hospital Clínico, Santiago de Compostela). O seu interese pola fusión entre arte, arquitectura e psicoloxía lévaa a crear o programa PEP-Potenciación Espacial Percepción, coa idea de que calquera lugar pode ser transformado para vivir unha sensación intensa. A súa traxectoria, dende os seus inicios a mediados da década dos noventa, xirou en torno á investigación do concepto de espazo alén dos seus referentes físicos, dando forma real a sensacións, conceptos e ideas, co volume e a cor como ferramentas. A súa obra ten unha enorme capacidade de suxestión e provocación, tanto na exploración de sentimentos coma na transmisión de sensacións: A depresión, a melancolía, a tristura profunda, son temas cos que me implico moito porque me interesan como a dor, pero ao mesmo tempo o pracer. Eu sempre estou a traballar nesa polaridade, que pode atraer o espectador, aínda que, de cando en vez, se presenten mensaxes contraditorias de melancolía, mesmo mensaxes dunha euforia excesiva, que ás veces non deixa de ser perturbadora mentalmente.

16 Panóptico DOLORES DÍAZ BALIÑO (A Coruña, ) Inicia os seus estudos artísticos xunto ao seu irmán Camilo Díaz Baliño, excelente muralista e ilustrador e pai de Isaac Díaz Pardo. En 1929 a Deputación da Coruña concédelle unha bolsa para ampliar os seus estudos en Madrid. Foi unha das fundadoras da Asociación de Artistas da Coruña en Foi profesora de debuxo na Escola de Artes e Oficios e no Instituto Feminino, labor que compaxinaba con clases no seu estudio, onde se formaron moitas das artistas que triunfarían nos sesenta e setenta, como Mª Antonia Dans e Elena Gago. En 1938 é nomeada, xunto con Carmen Corredoyra, membro de número da Academia de Belas Artes da Coruña, sendo as primeiras mulleres académicas que ingresan nesta institución. Participa na Exposición Nacional de Barcelona de 1942, e realiza exposicións individuais na Coruña, Santiago, Palma de Mallorca e A Habana. Posuía un grande dominio do debuxo, de trazo firme e seguro, ademais dunha influencia do simbolismo europeo que se aprecia en pequenos cadros de gran decorativismo, no que se pode incluír unha das súas principais obras, Las hadas del caracol, onde funde o mundo animal co do soño e a irrealidade. CARMEN CORREDOYRA Y RUIZ DE BARO (A Coruña ) Comeza a súa formación co pintor Enrique Saborit, e en 1914 trasládase a Madrid, onde asiste ás clases de López Chicharro e José Mª Mezquita, alternándoas coa formación teórica que impartía Joaquín Sorolla. Xunto con Elvira Santiso, Castelao, Carlos Sobrino, Jesús Corredoyra, e Camilo Díaz Baliño, entre outros, obtén unha Medalla de Ouro na Exposición Rexional Galega de Participa na Exposición de Arte Galega do Centro de Madrid (1912) e posteriormente nas Rexionais de 1917, 1923 e 1926, anos nos que desenvolverá a súa maior actividade expositiva. Tematicamente a súa pintura xira en torno á recreación de interiores conventuais, celas e pequenos cantos de igrexas, que transcribe con gran sobriedade. A súa obra, polo xeral de cromatismo moi austero, con predominio de gamas frías de grises e ocres, aparece matizada por unha luz suxestiva e envolvente. Unha pintura afastada de calquera referencia que a contextualizará co ámbito creativo dos seus contemporáneos. En 1928 ingresa no Seminario de Estudos s. En 1936 obtén unha praza de axudante de Debuxo Artístico na Escola de Artes e Oficios da Coruña. En 1938 é elixida, xunto con Dolores Díaz Baliño, académica de número da Real Academia Galega de Belas Artes. Tras a Guerra Civil retoma unha traxectoria que, paulatinamente, foi quedando silenciada e esquecida. En 1966 realiza a súa última exposición na Coruña, onde falece en 1970.

MARUJA MALLO (Viveiro, Lugo, 1902 Madrid, 1995)

MARUJA MALLO (Viveiro, Lugo, 1902 Madrid, 1995) Patio 1 MARUJA MALLO (Viveiro, Lugo, 1902 Madrid, 1995) Pasa los primeros años de su infancia y juventud entre Viveiro, Tui, Verín, Gijón, Madrid y Avilés, la ciudad en la que empieza a pintar, copiando

Más detalles

BIBLIOTECA DE GALICIA. Del 5 de diciembre 2015 al 24 de enero Lino. González Rubido: un dibujante olvidado en la prensa compostelana

BIBLIOTECA DE GALICIA. Del 5 de diciembre 2015 al 24 de enero Lino. González Rubido: un dibujante olvidado en la prensa compostelana BIBLIOTECA DE GALICIA Del 5 de diciembre 2015 al 24 de enero 2016 Lino González Rubido: un dibujante olvidado en la prensa compostelana Se sabe muy poco de la vida y la obra de este dibujante. Nació en

Más detalles

Conmemórase este ano 2015 o 120 aniversario da primeira exposición realizada por un novísimo

Conmemórase este ano 2015 o 120 aniversario da primeira exposición realizada por un novísimo Isidoro Brocos: Academia (detalle), lapis sobre papel, 1881. Conmemórase este ano 2015 o 120 aniversario da primeira exposición realizada por un novísimo Pablo Picasso (1881-1973), que tivo lugar no número

Más detalles

Debuxo Artístico. Bloque de materias específicas. Introdución

Debuxo Artístico. Bloque de materias específicas. Introdución Bloque de materias específicas Debuxo Artístico Introdución Partindo das destrezas e dos coñecementos adquiridos polo alumnado na materia de Educación Plástica, Visual e Audiovisual, da educación secundaria

Más detalles

Que é Tótem, xestión creativa do tempo?

Que é Tótem, xestión creativa do tempo? Que é Tótem, xestión creativa do tempo? Tótem, xestión creativa do tempo, é un equipo multidisciplinar que ofrece servizos de xestión sociocultural e organización de eventos. Os seus trazos característicos

Más detalles

UN AMOR POR DESCUBRIR

UN AMOR POR DESCUBRIR Un amor por descubrir 1 de 5 UN AMOR POR DESCUBRIR Esta é a unidade didáctica sobre a película Un amor por descubrir. Está realizada co obxectivo de que o profesorado despois de ver a película poida traballar

Más detalles

30 junio - 2 julio de xuno - 2 xullo IV MONOGRÁFICO FORESTAL INTERNACIONAL PARA EL SUR DE EUROPA

30 junio - 2 julio de xuno - 2 xullo IV MONOGRÁFICO FORESTAL INTERNACIONAL PARA EL SUR DE EUROPA IV MONOGRÁFICO FORESTAL INTERNACIONAL PARA EL SUR DE EUROPA 30 junio - 2 julio de 2016 30 xuno - 2 xullo Centro de Formacion e Experimentacion Agroforestal de Sergude Boqueixon - Santiago de Compostela

Más detalles

1º exame, 3ª avaliación

1º exame, 3ª avaliación 1º exame, 3ª avaliación 1. Tipos de texto: O diálogo (130) A entrevista (184) Os textos informativos (239) 2. O tecido da lingua: Cohesión: repetición, substitución e deíxe (102) Puntuación (132/158) 3.

Más detalles

A CARTA DE PRESENTACIÓN

A CARTA DE PRESENTACIÓN A CARTA DE PRESENTACIÓN 1. QUE É UNHA CARTA DE PRESENTACIÓN? É unha carta que acompaña ao Currículum vitae e que serve como tarxeta de visita, nela dámonos a coñecer á empresa e solicitamos unha entrevista

Más detalles

DE HORECA AO RETAIL E TENDENCIAS CONVENIENCE

DE HORECA AO RETAIL E TENDENCIAS CONVENIENCE WORKSHOP DE HORECA AO RETAIL E TENDENCIAS CONVENIENCE MADRID 9-10 de maio de 2016 Clúster Alimentario de Galicia 0 A MISIÓN O Clúster Alimentario de Galicia CLUSAGA, en colaboración coa Asociación Española

Más detalles

ESTUDIO DEMOGRÁFICO DE ESPAÑA, GALICIA E A POBRA DO CARAMIÑAL

ESTUDIO DEMOGRÁFICO DE ESPAÑA, GALICIA E A POBRA DO CARAMIÑAL 1. DISTRIBUCIÓN DA POBOACIÓN Distribución espacial da poboación. ESTUDIO DEMOGRÁFICO DE ESPAÑA, GALICIA E A POBRA DO CARAMIÑAL a) Observa e analiza os mapas. Elabora dous pequenos esquemas da distribución

Más detalles

FUNDAMENTOS DO DESEÑO

FUNDAMENTOS DO DESEÑO 73 OPCIÓN 1 FUNDAMENTOS DO DESEÑO Na imaxe 1 móstrase un exemplo de imaxe corporativa da tenda de roupa e accesorios para nenos de 1 a 15 anos Limo_kids, creada por emeyele para incentivar que os nenos

Más detalles

Tema 14.- A poboación de España e de Galicia.

Tema 14.- A poboación de España e de Galicia. Tema 14.- A poboación de España e de Galicia. Trazos da recente evolución da poboación española Gráfica da páxina 233 Tipo Datos que representa Trata de Partes da gráfica Descenso considerable da natalidade

Más detalles

3ª ESCOLA DE PRIMAVERA Educación Social e cidadanía. Intervención na escola e na comunidade

3ª ESCOLA DE PRIMAVERA Educación Social e cidadanía. Intervención na escola e na comunidade Xornadas: Lugar: ª ESCOLA DE PRIMAVERA Educación Social e cidadanía. Intervención na escola e na comunidade Facultad de Ciencias da Educación, Campus Sur, Universidade Santiago de Compostela Data: 9 e

Más detalles

Ruth Matilda Anderson

Ruth Matilda Anderson Leiteiras regresando a Carnota. Muros (A Coruña), 5 de novembro de 1924 (Arquivo da Hispanic Society of America) exposición Ruth Matilda Anderson Unha mirada de antano www.fundacioncaixagalicia.org Ruth

Más detalles

Manga de Viento LABORATORIO. Obxectivos. Materias. Destrezas. Información. Os alumnos aprenderán a:

Manga de Viento LABORATORIO. Obxectivos. Materias. Destrezas. Información. Os alumnos aprenderán a: Manga de Viento Obxectivos Os alumnos aprenderán a: Construír unha manga de vento. Medir a dirección e velocidade do vento coa manga. Materias Tecnoloxía Física Matemáticas Destrezas Capacidade de observación

Más detalles

CAMILO JOSÉ CELA O CENTENARIO DUN NOBEL

CAMILO JOSÉ CELA O CENTENARIO DUN NOBEL 2016 CAMILO JOSÉ CELA O CENTENARIO DUN NOBEL Ás nove e vinte da noite do día 11 de maio de 1916, xoves, vin a este val de bágoas na casa do paso nivel de Iria Flavia, concello de Padrón, diocese de Santiago

Más detalles

CONSELLO ESCOLAR DE GALICIA Memoria de actividades. Curso 2007/08

CONSELLO ESCOLAR DE GALICIA Memoria de actividades. Curso 2007/08 CONSELLO ESCOLAR DE GALICIA Memoria de actividades. Curso 2007/08 Consello Escolar de Galicia Presidenta: Laura Elena Sánchez Piñón, conselleira de Educación e Ordenación Universitaria Vicepresidenta:

Más detalles

XESTUR PLATAFORMAS LOXÍSTICAS

XESTUR PLATAFORMAS LOXÍSTICAS PLATAFORMAS LOXÍSTICAS 1 LOXÍSTICA E TRANSPORTE A globalización e a internacionalización da economía galega e da española fan necesario de cara á mellora da competitividade de Galicia, que o IGVS e Xestur

Más detalles

Concello de Redondela GAC-7: Ría de Vigo-A Guarda

Concello de Redondela GAC-7: Ría de Vigo-A Guarda Concello de Redondela GAC-7: Ría de Vigo-A Guarda Convocatoria Axudas convocadas pola Consellería do Mar no marco do eixe 4 do Fondo Europeo de Pesca (FEP) 2007-2013. Orde do 27 de agosto de 2009, pola

Más detalles

2. A codia oceánica e a codia continental A plataforma continental galega

2. A codia oceánica e a codia continental A plataforma continental galega O INTERIOR DA TERRA 1. Aproximación descriptiva ao modelo en capas e dinámico do interior da terra. As capas: Codia. Manto. Núcleo. A Dinámica da terra. As Placas tectónicas. 2. A codia oceánica e a codia

Más detalles

Una empresa con vocación de servicio

Una empresa con vocación de servicio Una empresa con vocación de servicio Autos González, S.L. es una empresa veterana de Galicia. Su nacimiento se remonta al año 1972 y desde entonces ha ido creciendo con un único objetivo: estar a la altura

Más detalles

Curso COTSG. Casos Prácticos nos Servizos Sociais Comunitarios: Por que cambian as persoas?

Curso COTSG. Casos Prácticos nos Servizos Sociais Comunitarios: Por que cambian as persoas? Curso COTSG Casos Prácticos nos Servizos Sociais Comunitarios: Por que cambian as persoas? Data: 11/01/2017 Índice 1.- Datos da acción formativa...2 2.- Descrición e fundamentación...2 3.- Obxectivos...3

Más detalles

Crear un Blog. Primeiros pasos. XX Semana da Educación. Pontevedra

Crear un Blog. Primeiros pasos. XX Semana da Educación. Pontevedra Crear un Blog. Primeiros pasos. XX Semana da Educación Pontevedra 2008 http://www.recursosmatematicos.com/galego 1 Crear un blog en Blogger Se queres empezar nisto dos blogs, o mellor é crear un en Blogger,

Más detalles

X PREMIO DIARIO CULTURAL DE TEATRO RADIOFÓNICO OBXECTO:

X PREMIO DIARIO CULTURAL DE TEATRO RADIOFÓNICO OBXECTO: X PREMIO DIARIO CULTURAL DE TEATRO RADIOFÓNICO OBXECTO: Desde a contemporaneidade e inscrito nunha tradición que fixo da radio canle de expresión artística, o Premio Diario Cultural de Teatro Radiofónico

Más detalles

MEMORIA VISITAS 1º SEMESTRE 2015

MEMORIA VISITAS 1º SEMESTRE 2015 PROGRAMA DE VISITAS ÁS INSTALACIÓNS DE SOGAMA PROGRAMA DE VISITAS A LAS INSTALACIONES DE SOGAMA MEMORIA VISITAS 1º SEMESTRE 2015 CONTIDOS / CONTENIDOS 2 1. Introdución / Introducción 3 Obxecto / Objeto

Más detalles

viaxes especializada que realice a súa actividade a través de internet.

viaxes especializada que realice a súa actividade a través de internet. SOLICITUDE DE ORZAMENTO PARA A CONTRATACIÓN DO DESENVOLVEMENTO DUNHA CAMPAÑA DE PROMOCIÓN E COMERCIALIZACIÓN TURÍSTICA ONLINE DA SEMANA SANTA 2016 EN A CORUÑA 1.- ENTIDADE CONVOCANTE: Consorcio de Turismo

Más detalles

CONVOCATORIA DE RESIDENCIAS DE CREACIÓN ARTÍSTICA E ESTADÍAS TÉCNICAS PARA PROXECTOS DE ARTES ESCÉNICAS 2017 DO CONCELLO DE SANTIAGO DE COMPOSTELA

CONVOCATORIA DE RESIDENCIAS DE CREACIÓN ARTÍSTICA E ESTADÍAS TÉCNICAS PARA PROXECTOS DE ARTES ESCÉNICAS 2017 DO CONCELLO DE SANTIAGO DE COMPOSTELA CONVOCATORIA DE RESIDENCIAS DE CREACIÓN ARTÍSTICA E ESTADÍAS TÉCNICAS PARA PROXECTOS DE ARTES ESCÉNICAS 2017 DO CONCELLO DE SANTIAGO DE COMPOSTELA OBXECTO O Concello de Santiago de Compostela abre a primeira

Más detalles

Convocatoria ordinaria de 2012

Convocatoria ordinaria de 2012 Preguntas frecuentes Probas de acceso a ciclos de grao medio Convocatoria ordinaria de 2012 Nota informativa Probas de acceso a ciclos de grao medio Convocatoria ordinaria de 2012 Consellería de Cultura,

Más detalles

Menos es más Menos é máis. Obtener el máximo resultado y prestaciones con el mínimo de medios y recursos.

Menos es más Menos é máis. Obtener el máximo resultado y prestaciones con el mínimo de medios y recursos. Menos es más Menos é máis Mies Van der Rohe. Obtener el máximo resultado y prestaciones con el mínimo de medios y recursos. Obter o máximo resultado e prestacións co mínimo de medios e recursos. 2 MC interiorismo

Más detalles

Programa docente en créditos ECTS

Programa docente en créditos ECTS UNIVERSID DADE DE VIGO Programa docente en créditos ECTS CAMPUS : DEPARTAMENTO : CENTRO : TITULACIÓN : OURENSE HISTORIA, ARTE E XE EOGRAFIA FACULTADE DE HISTORIA LICENCIADO EN HISTORIA CURSO : 2012-201

Más detalles

Audio e vídeo en Ardora 7

Audio e vídeo en Ardora 7 Nos distintos tipos de contidos que crea Ardora se poden incluír arquivos multimedia, tanto de audio como de video. AUDIO: Por exemplo, nas actividades interactivas, xunto coas mensaxes de "felicitación"

Más detalles

EXPOSICIÓN Maruja Mallo

EXPOSICIÓN Maruja Mallo EXPOSICIÓN Maruja Mallo Cabeza de mujer, 1946. Museo de Pontevedra Maruja Mallo, VEGAP, A Coruña, 2009 Maruja Mallo A presente exposición preséntase como unha exhaustiva retrospectiva da traxectoria de

Más detalles

VIII OLIMPÍADA GALEGA DE ECONOMÍA La Caixa Bases

VIII OLIMPÍADA GALEGA DE ECONOMÍA La Caixa Bases 2017 VIII OLIMPÍADA GALEGA DE ECONOMÍA La Caixa Bases Facultade de Economía e Empesa da Universidade da Coruña Contidos INTRODUCIÓN: AS OLIMPÍADAS DE ECONOMÍA... 3 BASES DA VIII OLIMPÍADA GALEGA DE ECONOMÍA

Más detalles

ANEXO I. PINTURA Nº alumnos máximo especialidade: 110 Nº alumnos máximo por grupo: 20

ANEXO I. PINTURA Nº alumnos máximo especialidade: 110 Nº alumnos máximo por grupo: 20 Curso 2016-2017 / Horarios ANEXO I PINTURA Nº alumnos máximo especialidade: 110 Nº alumnos máximo por grupo: 20 Especialidade: 175 horas/curso; tres anos, currículum normal 525h. Currículum extendido (con

Más detalles

INFORME CLIMATOLÓXICO

INFORME CLIMATOLÓXICO INFORME CLIMATOLÓXICO MES DE SETEMBRO 2007 1.- Resumo Mes seco, con temperaturas diúrnas por riba da media. O mes de setembro estivo caracterizado polas situacións anticiclónicas, moi estables, que soamente

Más detalles

ARQUITECTURA ROMÁNICA

ARQUITECTURA ROMÁNICA ARQUITECTURA ROMÁNICA Orixe: francesa Temporalización: séculos XI e XII Elementos principais: Planta basilical. Planta de cruz latina Unha ou tres naves (mesmo cinco) Alzado: sen alzado, con alzado, con

Más detalles

O RELEVO DE GALICI C A I

O RELEVO DE GALICI C A I O RELEVO DE GALICIA ÍNDICE Introdución. Galicia : situación xeográfica Formas do relevo: conceptos O relevo de Galicia : características xerais. Serras, chairas e depresións INTRODUCCIÓN. Galicia: situación

Más detalles

Escola Técnica Superior de Enxeñaría de Minas

Escola Técnica Superior de Enxeñaría de Minas de Exposición itinerante Recursos naturais de Galicia A de creou unha exposición didáctica e itinerante para os centros preuniversitarios da nosa contorna que pon de manifesto a importancia dos recursos

Más detalles

NORMATIVA DE RECOÑECEMENTO DE CRÉDITOS POR ACTIVIDADES EN TITULACIÓNS OFICIAIS DE GRAO (Acordo do Consello de Goberno do 20 de abril de 2009)

NORMATIVA DE RECOÑECEMENTO DE CRÉDITOS POR ACTIVIDADES EN TITULACIÓNS OFICIAIS DE GRAO (Acordo do Consello de Goberno do 20 de abril de 2009) NORMATIVA DE RECOÑECEMENTO DE CRÉDITOS POR ACTIVIDADES EN TITULACIÓNS OFICIAIS DE GRAO (Acordo do Consello de Goberno do 20 de abril de 2009) Motivación A Lei Orgánica 6/2001, de 21 de decembro de Universidades,

Más detalles

CMUS Profesional de Viveiro

CMUS Profesional de Viveiro CMUS Profesional de Viveiro CONCELLO DE VIVEIRO PROBAS DE ACCESO LINGUAXE MUSICAL ÍNDICE PROBAS DE ACCESO... 3 Proba de acceso a 1º de grao elemental L.O.E.... 3 Proba de acceso a 2º de grao elemental

Más detalles

LITERATURA GALEGA CONTEMPORÁNEA: NARRATIVA

LITERATURA GALEGA CONTEMPORÁNEA: NARRATIVA FACULTADE DE FILOLOXÍA LITERATURA GALEGA CONTEMPORÁNEA: NARRATIVA Dolores Vilavedra G 5051423A e B GUÍA DOCENTE E MATERIAL DIDÁCTICO 2016/2017 FACULTADE DE FILOLOXÍA. UNIVERSIDADE DE SANTIAGO DE COMPOSTELA

Más detalles

PREMIOS JULES VERNE ( ) DE ENSINO

PREMIOS JULES VERNE ( ) DE ENSINO PREMIOS JULES VERNE (1828-1905) DE ENSINO BASES REGULADORAS E CONVOCATORIA DAS SUBVENCIÓNS PARA A CONCESIÓN DE PREMIOS PARA ALUMNADO DE CENTROS EDUCATIVOS DE ENSINO PÚBLICO DO CONCELLO DE REDONDELA, PARA

Más detalles

ILLADOS vinte artistas galegos Guerreiro Méndez, Castelo de Santa Mila Vázquez

ILLADOS vinte artistas galegos Guerreiro Méndez, Castelo de Santa Mila Vázquez ILLADOS COLECTIVA ILLADOS é un proxecto coral no que máis de vinte artistas galegos interviñeron nos espazos expositivos do Castelo de Santa Cruz, cunha exposición na que o fío conductor era o mar e a

Más detalles

NORMATIVA SOCIAL MEDIA

NORMATIVA SOCIAL MEDIA NORMATIVA SOCIAL MEDIA (a seguir para a difusión das producións de Televisión de Galicia, S.A. e Radiotelevisión Galicia, S.A. a través de redes sociais, webs e blogs) A CRTVG conta con: 1. Tres páxinas

Más detalles

ACTIVIDADE DE SENDEIRISMO NO PARQUE NATURAL DE PONGA, ASTURIAS.

ACTIVIDADE DE SENDEIRISMO NO PARQUE NATURAL DE PONGA, ASTURIAS. ACTIVIDADE DE SENDEIRISMO NO PARQUE NATURAL DE PONGA, ASTURIAS. Ímos coñecer nesta ocasión o parque natural de Ponga, en Asturias, situado entre o parque natural de Redes e o parque nacional de Picos de

Más detalles

INFORMACIÓN SOBRE A UNIDADE ASISTENCIAL DE DROGODEPENDENCIAS

INFORMACIÓN SOBRE A UNIDADE ASISTENCIAL DE DROGODEPENDENCIAS INFORMACIÓN SOBRE A UNIDADE ASISTENCIAL DE DROGODEPENDENCIAS A Unidade Asistencial de Drogodependencias de Monforte de Lemos comezou a funcionar no ano 1.987 dependendo orgánicamente do Concello de Monforte

Más detalles

LA POLICÍA LOCAL DE NIGRÁN COMPITE POR VEZ PRIMERA EN LOS 'VI JUEGOS EUROPEOS DE POLICÍAS Y BOMBEROS' QUE ARRANCAN MAÑANA EN HUELVA

LA POLICÍA LOCAL DE NIGRÁN COMPITE POR VEZ PRIMERA EN LOS 'VI JUEGOS EUROPEOS DE POLICÍAS Y BOMBEROS' QUE ARRANCAN MAÑANA EN HUELVA LA POLICÍA LOCAL DE NIGRÁN COMPITE POR VEZ PRIMERA EN LOS 'VI JUEGOS EUROPEOS DE POLICÍAS Y BOMBEROS' QUE ARRANCAN MAÑANA EN HUELVA Serán los únicos representantes del Val Miñor en un evento deportivo

Más detalles

TATIANA MEDAL FRANCESCH. A Coruña. 1971

TATIANA MEDAL FRANCESCH. A Coruña. 1971 TATIANA MEDAL FRANCESCH. A Coruña. 1971 FORMACIÓN 1990-95: Licenciada en Bellas Artes. Especialidad Pintura. Facultad de Pontevedra. Universidad de Vigo 1996-98: Curso avançado de Artes plásticas. Ar.Co:

Más detalles

PLAN DE INTEGRACIÓN das TIC

PLAN DE INTEGRACIÓN das TIC Aprobado no Consello Escolar do 3 de febreiro de 2017. (Claustro do 2 de febreiro de 2017). PLAN DE INTEGRACIÓN das TIC I.E.S. de Ponteceso Documento básico que recolle a planificación de como se incorporan

Más detalles

CONSELLERÍA DE CULTURA, EDUCACIÓN E ORDENACIÓN UNIVERSITARIA

CONSELLERÍA DE CULTURA, EDUCACIÓN E ORDENACIÓN UNIVERSITARIA DOG Núm. 46 Luns, 9 de marzo de 2015 Páx. 9525 I. DISPOSICIÓNS XERAIS CONSELLERÍA DE CULTURA, EDUCACIÓN E ORDENACIÓN UNIVERSITARIA ORDE do 18 de febreiro de 2015 pola que se regula o procedemento de consolidación

Más detalles

Servizo de Guía Laboral

Servizo de Guía Laboral Servizo de Guía Laboral PLAN DE ACCIÓN DESTINADO A MELLORAR A EMPREGABILIDADE DOS DESEMPREGADOS DA PROVINCIA DE LUGO Deputación Provincial de Lugo EMPREGADO PROXECTO INTEGRADO NO PROGRAMA BEN SERVIZO DE

Más detalles

VIAXAR POLO UNIVERSO Un programa de Astronía en Galego

VIAXAR POLO UNIVERSO Un programa de Astronía en Galego XIV Congreso de Enciga 193 CIENCIAS NATURAIS VIAXAR POLO UNIVERSO Un programa de Astronía en Galego BEN GONZÁLEZ, Inés CEIP de CERVO DÍAZ REGUEIRO, Manuel IES Xoan Montes A comprensión do modelo heliocéntrico

Más detalles

BASES DOS I PREMIOS DA COMUNICACIÓN E DO MARKETING GALEGO

BASES DOS I PREMIOS DA COMUNICACIÓN E DO MARKETING GALEGO E BASES DOS I PREMIOS DA COMUNICACIÓN E DO MARKETING GALEGO Os Premios da Comunicación e do Marketing de Galicia foron creados polo Clúster da Comunicación Gráfica de Galicia. Nacen coa idea de pór en

Más detalles

Review. Berna: Peter Lang pp. isbn pb. Laura Linares University College Cork

Review. Berna: Peter Lang pp. isbn pb. Laura Linares University College Cork 103 Galicia 21 Review FERNÁNDEZ RODRÍGUEZ, Áurea; GALANES SANTOS, Iolanda; LUNA ALONSO, Ana e MONTERO KÜPPER, Literaturas extranjeras y desarrollo cultural. Hacia un cambio de paradigma en la traducción

Más detalles

2º Exame da oposición de Auxiliares Técnicos de Informática da USC

2º Exame da oposición de Auxiliares Técnicos de Informática da USC 2º Exame da oposición de Auxiliares Técnicos de Informática da USC ESPACIO RESERVADO PARA A ETIQUETA CO CÓDIGO DE BARRAS 1. Tráennos un ordenador con problemas. Non acende dinnos. Conectámolo correctamente

Más detalles

PROCEDEMENTO DE ENQUISA DE SATISFACCIÓN DO ALUMNADO COA DOCENCIA RECIBIDA

PROCEDEMENTO DE ENQUISA DE SATISFACCIÓN DO ALUMNADO COA DOCENCIA RECIBIDA PROCEDEMENTO DE ENQUISA DE SATISFACCIÓN DO ALUMNADO COA DOCENCIA RECIBIDA 1. OBXECTIVO... 2 2. PROPÓSITO... 2 3. ALCANCE... 2 4. RESPONSABLES... 2 5. DESENVOLVEMENTO... 2 5.1. Planificación... 2 5.2. Realización...

Más detalles

EmpregoUDC TESTS DE PERSONALIDADE QUE SON, TIPOS, QUE AVALÍAN E CONSELLOS QUE SON?

EmpregoUDC TESTS DE PERSONALIDADE QUE SON, TIPOS, QUE AVALÍAN E CONSELLOS QUE SON? TESTS DE PERSONALIDADE QUE SON, TIPOS, QUE AVALÍAN E CONSELLOS QUE SON? Os Tests de Personalidade son probas que extraen, a través de preguntas de carácter persoal, os principais trazos do carácter do/a

Más detalles

ACTA DA XUNTANZA EXTRAORDINARIA DO CONSELLO PARROQUIAL DE SANTO ESTEVO DE NEGROS 23 DE SETEMBRO DE 2013

ACTA DA XUNTANZA EXTRAORDINARIA DO CONSELLO PARROQUIAL DE SANTO ESTEVO DE NEGROS 23 DE SETEMBRO DE 2013 ACTA DA XUNTANZA EXTRAORDINARIA DO CONSELLO PARROQUIAL DE SANTO ESTEVO DE NEGROS 23 DE SETEMBRO DE 2013 ORDE DO DÍA 1.- Orzamentos participativos No Centro Cultural de Santo Estevo de Negros, sendo as

Más detalles

INSTRUCCIÓNS para as EAV CON CASETA PROPIA, ESPAZO na ZONA de EXPOSICIÓN COMÚN ou SALA MULTIMEDIA do CONGRESO GALEGO DE ACCIÓN VOLUNTARIA 2009

INSTRUCCIÓNS para as EAV CON CASETA PROPIA, ESPAZO na ZONA de EXPOSICIÓN COMÚN ou SALA MULTIMEDIA do CONGRESO GALEGO DE ACCIÓN VOLUNTARIA 2009 INSTRUCCIÓNS para as EAV CON CASETA PROPIA, ESPAZO na ZONA de EXPOSICIÓN COMÚN ou SALA MULTIMEDIA do CONGRESO GALEGO DE ACCIÓN VOLUNTARIA 2009 A Dirección Xeral de Xuventude e Solidariedade agradece ás

Más detalles

ANDRÉS GARCÍA IBÁÑEZ PAISAJES ( )

ANDRÉS GARCÍA IBÁÑEZ PAISAJES ( ) EXPOSICIÓN TEMPORAL ANDRÉS GARCÍA IBÁÑEZ PAISAJES (2012-2017) DOSSIER DE PRENSA DATOS GENERALES DE LA EXPOSICIÓN Título de la exposición: Andrés García Ibáñez. Paisajes (2012-2017) Produce y organiza:

Más detalles

ÍNDICE 1 MANUAL BÁSICO 2 TONS DE CHAMADA 2 COMO ESTABLECER UNHA COMUNICACION INTERNA? 2 COMO ESTABLECER UNHA COMUNICACION EXTERNA?

ÍNDICE 1 MANUAL BÁSICO 2 TONS DE CHAMADA 2 COMO ESTABLECER UNHA COMUNICACION INTERNA? 2 COMO ESTABLECER UNHA COMUNICACION EXTERNA? ÍNDICE ÍNDICE 1 MANUAL BÁSICO 2 TONS DE CHAMADA 2 COMO ESTABLECER UNHA COMUNICACION INTERNA? 2 COMO ESTABLECER UNHA COMUNICACION EXTERNA? 2 COMO ESTABLECER UNHA COMUNICACIÓN COA OPERADORA? 3 PRESTACIÓNS

Más detalles

PAU XUÑO 2011 LITERATURA UNIVERSAL OPCIÓN A

PAU XUÑO 2011 LITERATURA UNIVERSAL OPCIÓN A PAU XUÑO 2011 Código: 35 1º PARTE LITERATURA UNIVERSAL 1.- Describe as características principais da literatura grega e sinala en que medida esta influíu posteriormente no conxunto da produción literaria

Más detalles

6.1. Sinalización. Normas xerais

6.1. Sinalización. Normas xerais 6 Sinalización 6.1 Sinalización. Normas xerais Sinalética. Normas xerais 6.1.1. Introdución. As normas que se contemplan relativas á área de sinalética neste Manual, pretenden representar un punto de partida

Más detalles

REGULAMENTO DE FUNCIONAMENTO DO CONSELLO ESCOLAR MUNICIPAL DE PONTEDEUME

REGULAMENTO DE FUNCIONAMENTO DO CONSELLO ESCOLAR MUNICIPAL DE PONTEDEUME REGULAMENTO DE FUNCIONAMENTO DO CONSELLO ESCOLAR MUNICIPAL DE PONTEDEUME Limiar A Lei 3/1986, do 18 de decembro, dos consellos escolares de Galicia establece no seu artigo 15.2, que: Os municipios que

Más detalles

CURSO DE MEDIACION INTERCULTURAL SANITARIA

CURSO DE MEDIACION INTERCULTURAL SANITARIA CURSO DE MEDIACION INTERCULTURAL SANITARIA As diferenzas lingüísticas e culturais en ocasións poden conlevar a aparición de dificultades de comunicación ou de entendemento entre o persoal sanitario e os

Más detalles

por Resolución do 25 de abril de 2016 e pola Orde XUS/704/2016 (Diario Oficial de

por Resolución do 25 de abril de 2016 e pola Orde XUS/704/2016 (Diario Oficial de Resolución do 18 de outubro de 2016, da Dirección Xeral de Xustiza, pola que se resolve definitivamente o concurso de traslado para prazas vacantes entre funcionarios dos corpos e escalas de xestión procesual

Más detalles

Concello de Lugo. Elementos de identidade Elementos de identidad

Concello de Lugo. Elementos de identidade Elementos de identidad A Manual de do Elementos de identidade Elementos de identidad e 02_ O símbolo 02_ El símbolo A_02 02_1 SÍMBOLO O símbolo representa graficamente o. O símbolo amosa a parte máis emblemática da Muralla de

Más detalles

REUNIDOS. Ambos interveñen en nome e representación das institucións anteditas EXPOÑEN

REUNIDOS. Ambos interveñen en nome e representación das institucións anteditas EXPOÑEN CONVENIO DE COLABORACIÓN ENTRE A UNIVERSIDADE DE SANTIAGO DE COMPOSTELA E O CONCELLO DE SANTIAGO PARA O ACCESO PÚBLICO AO XARDÍN DO PAZO DO COLEXIO DE FONSECA En Santiago de Compostela, a 16 de xullo de

Más detalles

O CEMITERIO MUNICIPAL DE SAN FROILÁN

O CEMITERIO MUNICIPAL DE SAN FROILÁN O CEMITERIO MUNICIPAL DE SAN FROILÁN O Cemiterio Municipal de San Froilán do Concello de Lugo, relativamente moderno, data do ano 1948, se ben conserva construcións procedentes do anterior Cemiterio municipal

Más detalles

ACORDAN. A incorporación do persoal do Consorcio ao Convenio Colectivo Único do persoal laboral da Xunta de Galicia realizarase do seguinte xeito:

ACORDAN. A incorporación do persoal do Consorcio ao Convenio Colectivo Único do persoal laboral da Xunta de Galicia realizarase do seguinte xeito: ACORDO ENTRE A XUNTA DE GALICIA E AS ORGANIZACIÓNS SINDICAIS PARA A INTEGRACIÓN DO PERSOAL DO CONSORCIO GALEGO DE SERVIZOS DE IGUALDADE E BENESTAR NO CONVENIO COLECTIVO ÚNICO DO PERSOAL LABORAL DA XUNTA

Más detalles

Programación Cultural setembro - decembro 2009 Ourense

Programación Cultural setembro - decembro 2009 Ourense Programación Cultural setembro - decembro 2009 Ourense Programación Cultural Ourense setembro decembro 2009 artes escénicas e musicais 4/10/2009-20.30 h La verbena de la paloma / Antología lírica Compañía

Más detalles

PROXECTO RUNAS REQUIRIMENTOS DE PARTICIPACIÓN. Son requirimentos de participación os seguintes:

PROXECTO RUNAS REQUIRIMENTOS DE PARTICIPACIÓN. Son requirimentos de participación os seguintes: PROXECTO RUNAS 2012 O Concello de Ortigueira, a través do Festival Internacional do Mundo Celta, convoca o proxecto musical denominado RUNAS novos valores da música celta e do folk internacional, de acordo

Más detalles

ACTIVIDADES SOCIOCULTURAIS SETEMBRO DECEMBRO2015 Preinscrición: 3, 4 e 5 de setembro, en horario de 10:00 a

ACTIVIDADES SOCIOCULTURAIS SETEMBRO DECEMBRO2015 Preinscrición: 3, 4 e 5 de setembro, en horario de 10:00 a ACTIVIDADES SOCIOCULTURAIS SETEMBRO DECEMBRO2015 Preinscrición: 3, 4 e 5 de setembro, en horario de 10:00 a 13:30 h e de 16:30 a 20:00 h. Sorteo: 5 de setembro ás 20:15 h. Publicación das listaxes de persoas

Más detalles

GUÍA DA VENDA DIRECTA DOS PRODUTOS PRIMARIOS

GUÍA DA VENDA DIRECTA DOS PRODUTOS PRIMARIOS GUÍA DA VENDA DIRECTA DOS PRODUTOS PRIMARIOS O DÍA 20 DE OUTUBRO DE 2014 ENTROU EN VIGOR O DECRETO POLO QUE SE REGULAN EN GALICIA AS CONDICIÓNS DE VENDA DIRECTA DOS PRODUTOS PRIMARIOS DESDE AS EXPLOTACIÓNS

Más detalles

Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior CSPEA01. Código. Proba de. Economía da empresa. Páxina 1 de 10

Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior CSPEA01. Código. Proba de. Economía da empresa. Páxina 1 de 10 Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior Proba de Economía da empresa Código CSPEA01 Páxina 1 de 10 1. Formato da proba Formato A proba constará de 20 cuestións tipo test. As cuestións tipo

Más detalles

Historia da lingua (2) Séculos IX a XIX

Historia da lingua (2) Séculos IX a XIX Historia da lingua (2) Séculos IX a XIX Consolidación, decadencia e rexurdimento Galego-portugués medieval (séc. IX-XIV) Séc. XII-XIV Período brillante da literatura galega Compostela: época dourada Rexurdimento

Más detalles

Información e instrucións para realizar solicitudes web

Información e instrucións para realizar solicitudes web Dirección Xeral de Educación, Formación Profesional e Innovación Educativa Admisión a ciclos de Formación Profesional 2013-2014 Información e instrucións para realizar solicitudes web Páxina 1 de 9 Índice

Más detalles

EmpregoUDC ELABORACIÓN DO CURRÍCULUM VITAE. Para elaborar un bo currículo debes reflexionar sobre dúas variables:

EmpregoUDC ELABORACIÓN DO CURRÍCULUM VITAE. Para elaborar un bo currículo debes reflexionar sobre dúas variables: ELABORACIÓN DO CURRÍCULUM VITAE Para elaborar un bo currículo debes reflexionar sobre dúas variables: Como organizo e ordeo os meus datos? Como o deseño? O SEU CONTIDO A SÚA FORMA CURRÍCULO 10: COIDA A

Más detalles

Tipo de obras y similares, óleo s/ lienzo de 20x20 cm.

Tipo de obras y similares, óleo s/ lienzo de 20x20 cm. Tipo de obras y similares, óleo s/ lienzo de 20x20 cm. Artista: MARIANO OLCESE Breve Vitae. PINTURA, ACTIVIDAD ARTÍSTICA EXPOSICIONES INDIVIDUALES 1970 Caja de Ahorros y Monte de Piedad de Salamanca, Valladolid

Más detalles

BALONCESTO. ÓNDE SE XOGA? O baloncesto xogase nun campo rectangular de 28 x15 coas seguintes características: A TÉCNICA

BALONCESTO. ÓNDE SE XOGA? O baloncesto xogase nun campo rectangular de 28 x15 coas seguintes características: A TÉCNICA BALONCESTO ÓNDE SE XOGA? O baloncesto xogase nun campo rectangular de 28 x15 coas seguintes características: A TÉCNICA O bote: utilízase para desprazarse polo campo, desfacerse dun opoñente, encontrar

Más detalles

AFORRO ENERXÉTICO NOS FOGARES MANUAL DE BOAS PRÁCTICAS

AFORRO ENERXÉTICO NOS FOGARES MANUAL DE BOAS PRÁCTICAS AFORRO ENERXÉTICO NOS FOGARES MANUAL DE BOAS PRÁCTICAS INTRODUCIÓN Das familias galegas depende o 30% do consumo final de enerxía na nosa comunidade, sendo a enerxía a principal causante das emisións de

Más detalles

X CONCURSO LITERARIO RITA SUÁREZ AMADO

X CONCURSO LITERARIO RITA SUÁREZ AMADO X CONCURSO LITERARIO RITA SUÁREZ AMADO 6 MARZO 2015 HOMENAJE A RITA SUÁREZ AMADO X CONCURSO LITERARIO DE RELATO CORTO Y POESÍA BASES 1ª - Podrán participar todas las personas que lo deseen. 2ª - Se establecerán

Más detalles

Consello Galego de Participación das Mulleres no Ámbito do Emprego e as Relacións Laborais

Consello Galego de Participación das Mulleres no Ámbito do Emprego e as Relacións Laborais Consello Galego de Participación das Mulleres no Ámbito do Emprego e as Relacións Laborais Lei 2/2007 de 28 de marzo, do traballo en igualdade das mulleres de Galicia Decreto 181/2008, do 24 de xullo Órganos

Más detalles

Seminarios de Formación Continua

Seminarios de Formación Continua Seminarios de Formación Continua E S T A T Í S T I C A S D O A N O 2 0 0 3 ORGANIZADOS POR BIC GALICIA Edita: Centro Europeo de Empresas e Innovación de Galicia S.A. (BIC GALICIA S.A.) Edificio IGAPE,

Más detalles

ALEGACIÓNS DA CIG, CCOO, E UGT AO ACORDO ENTRE A XUNTA

ALEGACIÓNS DA CIG, CCOO, E UGT AO ACORDO ENTRE A XUNTA ALEGACIÓNS DA CIG, CCOO, E UGT AO ACORDO ENTRE A XUNTA DE GALICIA E AS ORGANIZACIÓNS SINDICAIS.. SOBRE A APLICACIÓN AO PERSOAL DO CONSORCIO GALEGO DE SERVIZOS DE IGUALDADE E BENESTAR DO V CONVENIO COLECTIVO

Más detalles

CAMPIONATO DE GALICIA CADETE E XUVENIL DE PISTA AIRE LIBRE Ferrol, 4 de Xuño do 2017

CAMPIONATO DE GALICIA CADETE E XUVENIL DE PISTA AIRE LIBRE Ferrol, 4 de Xuño do 2017 Avda. de Glasgow, 13. Complexo Deportivo de Elviña. Teléfono: 981291683 Páxina Web: http://www.atletismogalego.org e http://www.carreirasgalegas.com CIRCULAR 44-2017 - A todas as Delegacións (*) - A todolos

Más detalles

Unidade 4: Pneumática

Unidade 4: Pneumática Unidade 4: Pneumática Sistemas pneumáticos Elementos dun circuíto pneumático Xeradores e accesorios De transporte Receptores: cilindros (efecto simple e dobre efecto) De distribución: válvulas (distribuidoras

Más detalles

CIRCULAR 84/2011 (modificada a 10/01/2012) sinálanse en vermello os cambios)

CIRCULAR 84/2011 (modificada a 10/01/2012) sinálanse en vermello os cambios) CIRCULAR 84/2011 (modificada a 10/01/2012) sinálanse en vermello os cambios) - A todas as Delegacións (*) - A todolos membros da Xunta Directiva e Comisión Delegada (*) Para a súa distribución entre todos

Más detalles

O libro e a edición en Galicia (2016)

O libro e a edición en Galicia (2016) O libro e a edición en Galicia (2016) O libro segue a ser un soporte fundamental da cultura, non só no que atinxe á produción do obxecto en si senón tamén como vehículo ou ferramenta de difusión de coñecementos.

Más detalles

4 Programas europeos

4 Programas europeos Programas europeos 4 1. Programa de Aprendizaxe Permanente (PAP) O programa de Aprendizaxe Permanente é un programa de acción comunitaria adoptado na Decisión n 1720/2006/CE do Parlamento Europeo e do

Más detalles

Premio Luís Freire de Investigación Científica na Escola

Premio Luís Freire de Investigación Científica na Escola LUÍS FREIRE GARCÍA A Coruña, 1914 - Vigo, 1997 Luís Freire naceu na Coruña en 1914. Aos 3 anos trasladouse coa súa familia a Vilalba, onde vivían os seus avós maternos. Asistiu á escola pública, unha escola

Más detalles

COMISIONES DE EVALUACIÓN DE RAMA DE CONOCIMIENTO (Aprobadas por CGIACA el 7 de octubre de 2014)

COMISIONES DE EVALUACIÓN DE RAMA DE CONOCIMIENTO (Aprobadas por CGIACA el 7 de octubre de 2014) COMISIONES DE EVALUACIÓN DE RAMA DE CONOCIMIENTO (Aprobadas por CGIACA el 7 de octubre de 2014) Comisión de Rama de Ciencias Sociales y Jurídicas Javier González Benito (Universidad de Salamanca) Ramón

Más detalles

a: TD99_PLIEGO_TECNICO, b:

a: TD99_PLIEGO_TECNICO, b: Página 1 de 7 PREGO DE CONDICIÓNS TÉCNICAS PARA A CONTRATACIÓN DUN SERVIZO DE ASESORAMENTO AOS ACTUAIS E POTENCIAIS COMERCIANTES DO BARRIO DE MONTE ALTO NA PROCURA DE NOVAS FÓRMULAS DE PRESENTACIÓN DOS

Más detalles

NORMAS MOSTRA DE CINE ETNOGRÁFICO MUSEO DO POBO GALEGO

NORMAS MOSTRA DE CINE ETNOGRÁFICO MUSEO DO POBO GALEGO Galego NORMAS MOSTRA DE CINE ETNOGRÁFICO MUSEO DO POBO GALEGO O Museo do Pobo Galego organiza a Mostra de Cine Etnográfico que se celebra en Santiago de Compostela no mes de xuño. CONDICIÓNS XERAIS Entendemos

Más detalles

Gustavo Poblete. Biografía

Gustavo Poblete. Biografía 1 Gustavo Poblete Gustavo Poblete Carlos Gustavo Poblete Catalán nació el 19 de junio de 1915 en Curicó, Chile y murió el 25 de noviembre de 2005 en Santiago, Chile. Biografía Carlos Gustavo Poblete Catalán,

Más detalles

Biografía. Ángel Pérez Espacio

Biografía. Ángel Pérez Espacio Biografía Ángel Pérez Espacio 1963. Nace en París el 11 de Mayo, donde transcurre su infancia y adolescencia. Sus padres emigrantes extremeños llegaron a la capital francesa a principios de la década.

Más detalles

FLORE CIO GALI DO. Se le concede la "BECA RODRIGUEZ ACOSTA" de 1970 para pintar paisaje en Granada.

FLORE CIO GALI DO. Se le concede la BECA RODRIGUEZ ACOSTA de 1970 para pintar paisaje en Granada. 1 FLORE CIO GALI DO Nace en Adanero (Ávila) en 1947, cursa sus primeros estudios en Ávila, hasta su ingreso en la Escuela Superior de Bellas Artes de San Fernando, en Madrid. Obtiene el premio "MOLINA

Más detalles

A) CONTRATOS MENORES CON PUBLICACIÓN PREVIA NO PERFIL PARA PRESENTACIÓN ABERTA DE OFERTAS

A) CONTRATOS MENORES CON PUBLICACIÓN PREVIA NO PERFIL PARA PRESENTACIÓN ABERTA DE OFERTAS SERVIZO DE PATRIMONIO E CONTRATACIÓN Conforme o disposto no artigo 8 DA Lei 19/2013 de transparencia, acceso á información pública e bo goberno, faise pública a relación de contratos menores adxudicados

Más detalles

ACLARACIONS DEPORTE BASE GALICIA

ACLARACIONS DEPORTE BASE GALICIA . ACLARACIONS DEPORTE BASE GALICIA 2012-2013 2013 CAMBIOS DE XOGADORES EN CATEGORÍA CADETE E INFANTIL Non se permitirán os cambios de xogadores/as, de xeito continuado, especialistas só en ataquedefensa.

Más detalles