MARUJA MALLO (Viveiro, Lugo, 1902 Madrid, 1995)

Tamaño: px
Comenzar la demostración a partir de la página:

Download "MARUJA MALLO (Viveiro, Lugo, 1902 Madrid, 1995)"

Transcripción

1 Patio 1 MARUJA MALLO (Viveiro, Lugo, 1902 Madrid, 1995) Pasa os primeiros anos da súa infancia e xuventude entre Viveiro, Tui, Verín, Xixón, Madrid e Avilés, a cidade na que empeza a pintar, copiando ilustracións de revistas da época como Blanco y Negro e La Esfera. En 1922 a súa familia trasládase definitivamente a Madrid, onde comezará como única muller aprobada naquel exame de ingreso os seus estudos na Escuela de Bellas Artes de San Fernando. En 1926 a Deputación Provincial de Lugo concédelle unha bolsa que será ampliada durante dous anos máis. En 1927 realiza en Tenerife onde reside temporalmente por motivos familiares La Insular ou Mujer con cabra, unha das súas primeiras obras de referencia, incluída nesta exposición. Comeza a trazar a súa traxectoria no Madrid das primeiras décadas do século XX, ao que chegan os ecos das vangardas europeas, no baluarte surrealista da Residencia de Estudiantes, onde coñecerá a Buñuel, García Lorca, Dalí e Moreno Villa. Realiza a súa primeira exposición na Revista de Occidente en 1928, con trinta obras da serie Verbenas, onde plasma o ambiente festivo e popular madrileño en espazos sobrecargados de obxectos, con gran liberdade compositiva e intencionalidade satírica; e a serie Estampas, na que obxectos cotiáns se descontextualizan e adquiren unha dimensión subconsciente. A partir de 1931 a súa visión do mundo cambia e a súa obra vai sufrir unha transformación: un surrealismo inspirado no mundo rural, a partir das propostas da Escuela de Vallecas, de Benjamín Palencia e Alberto Sánchez, aos que axiña se unirá coa súa serie Cloacas y campanarios. Os seus cadros reflicten agora un mundo inhóspito, telúrico, de lixo e terras encharcadas, de ósos, esqueletos e fósiles onde dominan as texturas, as formas incisivas, os tons escuros, negros, pardos ou grises. En 1932 a Junta de Ampliación de Estudios de Madrid concédelle unha pensión para ir a París, onde exporá estas obras na galería Pierre Loeb. Picasso, Jean Cassou, Vicente Huidrobo e André Breton (que mercará o cadro Espantapájaros) visitan a exposición. De regreso en Madrid, alterna a súa traxectoria artística coa docencia no Instituto de Arévalo e na Escuela de Cerámica. Tamén imparte clases de debuxo na Residencia de Señoritas(1934), grupo feminino da Residencia de Estudiantes e primeiro centro feminino creado en España para fomentar a educación superior da muller. En 1933 conecta co Grupo Construtivo de Torres-García, o que lle influirá nun proceso de depuración e esencialización do que serán produto as súas series Arquitecturas vegetales e Arquitecturas minerales, que exporá na mostra colectiva do grupo ADLAN (Amigos da Arte Nova) de 1936, o mesmo ano en que participa tamén no Pavillón Español da Bienal de Venecia. A Guerra Civil obrígaa a emprender un longo exilio americano que comeza en febreiro de En América alternará o traballo pictórico con series como Cabezas de mujer, Retratos bidimensionales, Máscaras co seu labor como muralista e relatora. Reatópase con Gómez de la Serna, que escribirá un amplo ensaio para o libro Maruja Mallo (editorial Losada), onde se incluirán os seus traballos Proceso histórico de la forma e Lo popular en la plástica española. En 1962 regresa definitivamente a España e participa en varias exposicións colectivas. Realiza un cartaz de litografías como Homenaje a la Revista de Occidente. En 1990 recibe a Medalla de Ouro da Comunidad de Madrid, e un ano despois a da Xunta de Galicia. Falece en Madrid en 1995.

2 Dúas exposicións antolóxicas realizadas en Galicia nos últimos anos revisaron a súa obra: unha no CGAC (Santiago de Compostela, 1993), e outra organizada pola Fundación Caixa Galicia e Ministerio de Cultura (Vigo/Madrid 2009). Recentemente, a Real Academia Galega de Belas Artes acordou dedicar a Maruja Mallo o Día das Artes Galegas JULIA MINGUILLÓN (Lugo 1906 Madrid 1965) Con dezasete anos, realiza a súa primeira obra Retrato de Cascarilla, un popular vendedor de xornais, pola que obtén unha bolsa da Deputación Provincial de Lugo para estudar na Escuela de Bellas Artes de San Fernando. Licénciase en 1932 e un ano máis tarde participa por primeira vez no Concurso Nacional de Retratos, coa obra Retrato de Mujer. En 1934 participa na Exposición Nacional, obtendo a 3ª Medalla pola súa obra Jesús con Marta y María. Ao estalar a Guerra Civil regresa a Galicia. En 1939 casa co xornalista Francisco Leal Insua e pinta unha das súas obras de referencia, Mi familia. Na Exposición Nacional de 1941 obtén a 1ª Medalla a única obtida por unha muller ao longo da historia destas exposicións por La Escuela de Doloriñas, que se exporá en 1942 en Berlín e no pavillón Español da Bienal de Venecia. Esta obra, pertencente á colección do MNCARS Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, foi incluída recentemente na exposición Campo pechado. Arte e poder na posguerra española Nesta ocasión o cadro exponse xunto ao seu bosquexo, realizado en óleo sobre cartón, que se conserva no Museo de Pontevedra. En 1945 realiza a súa primeira exposición individual en Madrid, no Círculo de Bellas Artes, onde inclúe como novidade un grande número de paisaxes. En 1948 obtén o 1º Gran Premio do Círculo de Bellas Artes, neses momentos o mellor dotado economicamente en España, pola súa obra Juventud: o retrato dun grupo de mulleres novas nun ambiente bucólico no que soñan, se acicalan e esperan; un espírito feminino pasivo e sen conflitos que se acomoda á orde establecida. As exposicións das salas Velázquez (Vigo, 1951) e Toisón (Madrid, 1954) mostrarana como unha prolífica retratista, fundamentalmente de mulleres da burguesía, destacando o de Elena Tormo, de gran sobriedade e unha conseguida construción formal e lumínica. O seu autorretrato La Tyla y yo é unha das obras especialmente queridas pola artista, e supón a primeira composición que pinta ao aire libre en medio dunha paisaxe convencional e decimonónica. Exhibiuse en 1947 na exposición de pintura feminina europea e americana en The Women's International Art Club, Londres. En 1958 realiza en Guatemala a súa última exposición individual, e en 1960 participa na colectiva de pintoras galegas que conmemoraba o 25º aniversario da Asociación de Artistas da Coruña. En 1961 o seu marido é nomeado director da revista Mundo Hispánico, e trasládanse a Madrid, onde falecerá en 1965.

3 Galería 1 Mª ANTONIA DANS (Oza dos Ríos, A Coruña, Madrid, 1988) Nace na aldea coruñesa de Oza dos Ríos, pero pasará a súa infancia e primeiros anos de xuventude en Curtis, onde se traslada a vivir coa súa familia. Ese ámbito rural da Galicia interior, coa súa idiosincrasia xeográfica e humana, será unha constante fonte de inspiración para a súa obra. Inicia nos anos da posguerra unha formación case autodidacta, na que serán importantes as clases que recibe de Lolita Díaz Baliño na Coruña, cidade na que realiza a súa primeira exposición xunto con Gloria de Llano en En 1952 casa co xornalista Celso Collazo e trasládase a vivir a definitivamente a Madrid. A influencia de Benjamín Palencia e de La Escuela de Madrid será evidente nas súas primeiras obras; unha pintura figurativa e de paisaxes, con forte protagonismo da cor como medio para construír os volumes. Durante estes anos comezará unha longa lista de exposicións por diferentes puntos da xeografía española, europea e americana, e recibirá numerosas bolsas e premios. Os anos setenta serán os de consolidación dunha linguaxe creativa propia, na que Galicia, a cor e a idiosincrasia do campo galego están sempre presentes. Paisaxes, campesiñas, vendedoras, pequenas escenas portuarias, constitúen a espiña dorsal das súas obras. Unha temática simple que transcribe cunha linguaxe formal primitiva, cun intenso cromatismo no que abundan os tons puros, nos que deposita toda a forza argumental e que confiren aos seus cadros un aspecto plano, sen apenas perspectiva. Mª Antonia Dans nunca rompeu os vínculos coa súa terra, da que se sentía orgullosa e á que volvía con frecuencia, sobre todo nas súas viaxes estivais, que aproveitaba para realizar apuntamentos e debuxos de paisaxes. Foi unha muller adiantada ao seu tempo, loitadora e consciente da dificultade que supoñía para unha artista asumir o reto da independencia e a modernidade nos anos anteriores á democracia en España. Mª ELENA FERNÁNDEZ-GAGO (A Coruña, ) Recibe a súa primeira formación artística a través das clases que impartía Dolores Díaz Baliño no seu taller da Coruña, e que compartirá con pintoras como Mª Antonia Dans. Máis tarde trasládase a Madrid e estuda composición e colorido na Escuela de Bellas Artes de San Fernando, ao tempo que asiste a clases no Círculo de Bellas Artes. Realiza as súas primeiras exposicións entre 1959 e 1962, mostrando unhas paisaxes de vivas e vibrantes cores nas que emprega a técnica do gouache. Posteriormente o seu traballo evolucionará cara a unha pintura figurativa e intimista, e a exaltación dos cantos cotiáns da xeografía humana converterase no fío condutor de toda a súa obra. Os seus temas, centrados en obxectos e espazos cotiáns sofás, camas, xanelas, salóns, portas, serán as referencias dunha pintura construída en pequenos toques de cor case puntillistas, traballados nas súas texturas, matizados en cálidos tons e gradacións tonais.

4 A partir de 1972 vai expoñer fóra de España Múnic, Bruxelas, Xenebra, París, Nova York, Bos Aires... e obtén un gran recoñecemento. A súa obra seguirá mantendo a mesma dicción, utilizando a miúdo nas súas composicións puntos de vista próximos, de vocación fotográfica, con picados e contrapicados, xogos de luces e sombras, que reitera buscando esas atmosferas luminosas que envolven os obxectos que retrata, tan características de toda a súa obra. Elena Gago poetiza, non sen certo halo melancólico, as paisaxes da nosa xeografía máis próxima e cotiá. MERCEDES RUIBAL (San Andres de Xeve, Vigo, 2003) Nace na aldea de Xeve (Pontevedra), na que pasa a súa infancia e xuventude durante os duros anos de posguerra. En 1956 viaxa a Bos Aires, onde o seu irmán o dramaturgo José Ruibal introduciraa no entón efervescente ambiente cultural da capital arxentina. Asiste por libre á Escola de Belas Artes, pero será o pintor Laxeiro, que residía daquela na capital bonaerense, quen exercerá un auténtico maxisterio. Un ano máis tarde regresa a Galicia e expón en Vigo. Posteriormente viaxa a Madrid, onde se sente fascinada pola cidade, polo ambiente de bohemia do Café Gijón, o Museo del Prado, Velázquez e as pinturas negras de Goya. En 1959 casa co pintor e arquitecto Agustín Pérez Bellas, e vivirán en Vigo con continuas viaxes a Madrid. A comezos dos setenta pasa un tempo en Roma, onde entra en contacto con intelectuais e artistas españois no exilio, fundamentalmente Rafael Alberti. Expón en Roma (1974), Florencia (1975) e Verona (1977), así como nas galerías Biosca, Darro e Quijote de Madrid. O Concello de Vigo organizou unha das súas retrospectiva máis completas na Casa das Artes no ano A traxectoria creativa de Mercedes Ruibal evolucionou dende unha temática cotiá protagonizada por nenos e maternidades, a unha pintura de composicións máis complexas e de maior dramatismo. Unha obra que nos ofrece un xeito de ver e entender o mundo; unha visión case inxenuista do expresionismo que plasmou tamén a través da literatura. En 1978 publica un libro de poemas, Confesiones de volatinera con bragas de respuesto al dorso, e en 1982, tras o falecemento do seu marido, Y mi voz es tu nombre.

5 Perimetral 1 ELENA COLMEIRO (Costela, Silleda, Pontevedra, 1932) En 1941, con nove anos de idade, trasládase con parte da súa familia a Bos Aires, onde o seu pai o pintor Manuel Colmeiro chegara en 1936, ao estalar a Guerra Civil. En 1948 ingresa na Escuela Nacional de Cerámica, obtendo o título de profesora de cerámica como expresión plástica. En 1954 realiza a súa primeira exposición na Galería Müller de Bos Aires, onde mostrará cerámica utilitaria decorada. En 1955 regresa a España. Un ano máis tarde realiza a súa primeira exposición na sala Velázquez (Vigo) e en 1958 casa con Jesús Valverde, trasladándose a vivir a Madrid. Este matrimonio non só cambiará a súa vida persoal, senón que será determinante na súa traxectoria artística. O seu sogro posuía fábricas de vidro, cuxa infraestrutura porá ao seu servizo, abríndolle un territorio cheo de novas posibilidades técnicas. As súas cerámicas comezan a evolucionar dende o utilitario cara ao escultórico, cunha valoración cada vez maior do elemento espacial. Utilizará material refractario con rematado áspero e protagonismo da materia; unha influencia do informalismo que se reflicte no seu vocabulario abstracto e no protagonismo das texturas. En 1964 obtén a Bolsa da Fundación Juan March e en 1968 unha bolsa de viaxe para o Mills College de Oakland, San Francisco, outorgada tamén pola Fundación Juan March. A partir de 1970 o seu traballo desenvólvese nunha dobre dirección: por un lado, pezas de grande formato, de cromatismo parco e unha busca de movemento baseado no uso da espiral; por outro, obras máis reducidas, onde reflexiona sobre a propia materia que converte en informe, anacos de barro que retorce e amasa. A década dos oitenta supón un cambio moi importante: deixa de modelar e comeza a construír. As súas obras serán o resultado de engadir anacos de placas que crecen en altura, en aparente anarquía e cunha gama de cores azuis, ocres, brancos e terras. Ata comezos dos noventa, realiza pezas onde utiliza tanto o carburo de silicio como o barro, dous materiais que lle permiten conseguir obras de carácter construtivo e orgánico, e introducir materiais como o ferro e a madeira. Entre 1990 e 1991 é invitada no European Ceramics Work Centre de Holanda, onde traballará con diferentes materiais e investigará sobre o refractario. A súa obra de finais dos noventa e comezos do novo século vai incidir en temas como o movemento, desenvolvendo unha serie de formas circulares a xeito de discos fragmentados de material refractario que esmalta en grandes campos de cor. A partir de 2004, as formas circulares, a idea de parede, a unión de ferro e ladrillo, plásmanse en diferentes series. O reciclado de ladrillos, o reaproveitamento de vigas repintadas xunto a anacos de barro, confire modernidade a estas obras, baseadas na reutilización e na recontextualización. A súa longa traxectoria fai que Elena Colmeiro sexa considerada unha precursora da escultura cerámica en España. Inqueda e innovadora, investigadora de materiais e linguaxes, non só conseguiu converter en escultura a cerámica unha materia artesanal e tradicionalmente feminina deixando atrás concepcións e estereotipos, senón que foi quen de crear unha linguaxe persoal rompendo convencionalismos e investigando sobre o uso de novos materiais industriais. Eu non fago cerámica, constrúo cos materiais.

6 Patio 2 Mª VICTORIA DE LA FUENTE (Vigo, Madrid, 2009) Filla do arquitecto Jenaro de la Fuente, trasládase moi nova coa súa familia a Madrid. Tras a súa formación con Julio Moisés e na Escuela de Bellas Artes de San Fernando ( ), comeza a súa traxectoria artística en 1962, dentro dunha vocación neofigurativa non exenta de certo aire expresionista e dun léxico no que o tratamento da materia plástica e a cor se erixían como elementos determinantes, achegándose mesmo a unha abstracción informalista. En 1962 realiza a súa primeira exposición individual no Ateneo de Madrid, daquela un referente de prestixio no ambiente artístico da capital. En 1964 casa co pintor Máximo de Pablo e viaxan cunha bolsa da Fundación Juan March a Holanda, Bélxica, Francia e Italia. Visitan Venecia, onde participa no pavillón español da XXXII Bienal con tres obras seleccionadas polo comisario Luis Gonzalez Robles. En 1965 participa no Salón Feminino do Museo de Arte Contemporánea de París. En 1966 obtén a 3ª Medalla na Exposición Nacional de Belas Artes, e en 1970 realiza unha exposición individual na madrileña Galería Biosca, unha das máis importantes do momento, onde o Museo de Arte Contemporánea adquire La vieja dama. A esta seguirán unha longa lista de exposicións por toda a xeografía española, moitas delas en Galicia, como as retrospectiva da Caixa de Aforros de Vigo (1992) e do Museo de Pontevedra (2003). En 1997 a Xunta de Galicia, concédelle a Medalla Castelao, e en 2007 é elixida membro da Real Academia Galega de Belas Artes. O seu sólido oficio e sobre todo a súa vocación por representar o individual de cada personaxe ou obxecto, o que pode haber de solitario en cada ser tal como sinala Fernández Brasso en Mª Victoria de la Fuente. Brío emocional (1992) condúcena a un lento proceso evolutivo a partir dos anos setenta, nos que a súa técnica cambia convertendo a materia en suaves veladuras, lixeiras texturas azuladas, amarelas e ocres. Unha pintura coa que buscaba afondar no circundante ; estampas dun mundo próximo bodegóns, espazos do seu estudio, retratos que transcribe sen anécdotas, buscando a individualidade de cada ser, de cada obxecto, que semellan ancorados no tempo, rodeados de silencio e conectados cun cromatismo e un xogo lumínico que actúan tamén como elementos expresivos. FINA MANTIÑÁN (Josefa Mantiñán Alvedro) (A Coruña, 1932) Inicia a súa formación na Escola de Artes e Oficios da súa cidade natal, asistindo ao mesmo tempo a clases co pintor Mariano García Patiño. En 1960 trasládase a París, onde continúa os seus estudos de pintura, primeiro na Escola de Montparnasse (1963), e entre 1965 e 1970 na Escola Superior de Belas Artes, bolseira pola Deputación Provincia da Coruña. Comeza a expoñer na capital francesa a mediados dos anos sesenta en diferentes colectivas: XII salón de Boulogne Bilancourt (1966), Escola de Montparnasse (1967), Academia Europea das Artes (1968).

7 Obtén unha serie de premios como o segundo Accésit da Cidade de París (1966), e 1ª e 2ª Mención Honorífica da Cidade de París (1966, 1968). En 1968 realiza a súa primeira exposición individual en Galicia na Asociación de Artistas da Coruña, e posteriormente expón en Vigo, A Coruña (Galería Adro) e na Embaixada Española de París. Participa en mostras colectivas na Escola Superior de Belas Artes de París, Instituto Cervantes, Galería Heurouet, Centro Cultural de Chaillot (1979), entre outros. Ao regresar a Galicia instálase definitivamente na Coruña e abre o seu taller para dedicarse fundamentalmente ao ensino. O seu sólido oficio, que trasladou tanto ao debuxo colaxe como á obra gráfica é, non obstante, moi pouco coñecido en Galicia. O abstracto é para min a controversia da vida e sírvome dela para manifestar as miñas inquietudes sociais e ata políticas. A súa obra, que evolucionou dende unha inicial figuración a un traballo marcado pola abstracción, de claro sentido construtivo e repleto de simboloxía, segue permanecendo silenciada; envolvida, como a doutras artistas mulleres, na nebulosa dun esquecemento difícil de rescatar. BEATRIZ REY (A Coruña, 1940) Nace no seo dunha familia da burguesía coruñesa, e coñecerá, sendo moi nova, referentes da cultura galega contemporánea como Luis Seoane, Rafael Dieste, Laxeiro, Arturo Souto, Eduardo Blanco Amor, ou Manuel Colmeiro. En 1963 inicia a súa formación na Escuela de Bellas Artes de San Fernando (Madrid), onde se gradúa en Artes aplicadas. En 1966 obtén unha bolsa da Residencia de Artistas de Segovia e un ano máis tarde intégrase en Estampa Popular Galega, única muller do grupo liderado por Reimundo Patiño e co que realizará varias exposicións en Galicia e Montevideo ( ). Ilustra Catón Gallego (Ediciós do Castro) e expón en Madrid e Barcelona. Entre 1966 e 1975 comeza a traballar no que serán as súas primeiras obras, de marcado carácter construtivista e acusado cromatismo influenciado polo pop-art. A comezos dos anos setenta participa na formación do grupo SISGA liderado por García Varela, que será fundamental para a súa traxectoria profesional, creando unha linguaxe moi persoal. Se ben a obra de Beatriz Rey se baseou sempre nun sentido do construtivo, a figura humana, traballada a partir de elementos xeométricos e amplos referentes simbólicos, está presente en toda a súa traxectoria artística. Entre 1976 e 1987 a súa obra vaise posicionar dentro da Nova Figuración, gañando en elementos surrealistas, simbólicos e expresionistas. Nos noventa é fundadora xunto con Carlota Cuesta, Jesusa Quirós e Lorenzo Mena, entre outros do grupo Puerta del Sol, vinculado á galería madrileña Ra del Rey. Nas súas obras reflicte un novo interese polas texturas e materiais, acentuando o valor autónomo da superficie pictórica coa incorporación da colaxe.

8 Galería 2 MENCHU LAMAS (Vigo, 1954) Estuda deseño gráfico no IADE (Institución Artística de Ensino) de Madrid, que xunto coa súa cidade natal, serán o escenario das súas primeiras experiencias creativas. Forma parte do Colectivo da Imaxe, xunto con Antón Patiño e Carlos Berride, e colabora coa revista Loia e o grupo de comunicación poética Rompente, referencias na modernización da cultura galega na segunda metade dos setenta. A principios dos oitenta será a única muller que forme parte de Atlántica, un heteroxéneo grupo de pintores, escultores e arquitectos, referentes dunha modernidade e renovación plástica en Galicia, cos que exporá en Baiona, Madrid, Vigo, Salvaterra de Miño e Santiago de Compostela. Tras a súa primeira exposición individual na Galería Buades (1982), onde mostra xa algunhas das máis significativas características formais do seu traballo grandes imaxes e signos de chocante carga expresiva, intenso cromatismo participa nalgunhas das exposicións máis significativas da década dos oitenta en España. A súa presenza en mostras como 26 pintores, 13 críticos, II Salón de los 16 (1982), diferentes edicións da feira ARCO e das internacionais de Basilea e Colonia, convértena nun nome de referencia da pintura española dese período, sendo seleccionada para mostras como Five Spanish Artists (Nova York, 1985) xunto con Sicilia, Barceló, Campano e García Sevilla; ou a XVIII Bienal de São Paulo (1985). Na segunda metade dos oitenta a súa pintura caracterízase pola introdución de figuras xeométricas sobre fondos nos que alterna armazóns e retículas con campos de cor. A partir dos noventa, introduce unha serie de referentes icónicos que proxecta sobre tramas, como motivos de grande forza visual, concisos e sintéticos. As miñas primeiras obras son composicións de carácter abstracto a partir de elementos cotiáns, obxectos domésticos como escaleiras pregables, tesoiras, flexos ou mesas para a prancha. Calquera pretexto formal me servía para estruturar diferentes franxas no cadro a xeito de territorios cromáticos en expansión. Espazos en diagonal: aspas, esvásticas, cruzamentos... onde se enfrontaban os campos de cor buscando a interacción e a complementariedade, e unha composición dinámica. MARIA XOSÉ DIAZ (Catoira, Pontevedra, 1949) Licénciase en Belas Artes na Universidad de Barcelona en 1980 na especialidade de pintura, e ese mesmo ano realiza a súa primeira exposición. Comeza a interesarse polo mundo da cerámica, aprende a súa técnica de forma autodidacta e realiza as súas primeiras pezas con influencia da cerámica precolombina e oriental. En 1982 regresa a Galicia e un ano máis tarde realiza a súa primeira exposición, na que pequenas pezas de cerámica utilitaria e con forte influencia do popular, comparten protagonismo co debuxo. A finais desa década comeza a realizar pezas de maior formato, e en 1987 é seleccionada xunto a artistas como Xoan Anleo, Soledad Penalta ou Elena Colmeiro, para a exposición Tendencias. Cerámica Galega actual, mostra das múltiples capacidades do material cerámico para converterse nun vehículo único de expresión plástica.

9 A década dos noventa marcará o inicio da súa experimentación con outros materiais, nun continuo proceso de investigación que definirá toda a súa traxectoria. Primeiro o cánabo e despois o látex permitiralle abordar unha etapa de instalacións e módulos seriados, que exporá en mostras como Trazos e camiños (1993) ou A arte inexistente (1995) coa súa dobre instalación Huella del mar. A partir dos anos 2000 integra nas súas esculturas arames e diferentes materiais orgánicos, e concéntrase cada vez máis na investigación espacial, utilizando a sutileza do material co que traballa para incrementar as sensacións producidas pola luz e o espazo: gústame explorar as calidades dos materiais: expresividade, resistencia, posibilidades combinatorias. Atopalos, manipulalos e mesturalos. Harmonizalos en estruturas xeométricas, ás veces estáticas, ás veces móbiles.

10 Perimetral 2 SOLEDAD PENALTA (Noia, A Coruña, 1943) Comeza a súa traxectoria en 1972, nun proceso que a levou a utilizar progresivamente diferentes materiais. Dende as súas primeiras pezas en cerámica refractaria foi evolucionando cara ao traballo en metal, utilizando a fundición en diferentes materiais como bronce, ferro, aceiro e aceiro inoxidable, e en obra pública de gran formato. Na súa investigación sobre o uso de novos materiais resultará clave a súa estadía no Studio Art University da Universidade de Minnesota (EUA) entre 1989 e Unha aprendizaxe na fundición e soldadura con metais, que marcará a súa evolución posterior. Ao seu regreso a Galicia comeza a traballar con soldadura, abandonando definitivamente a cerámica para dedicarse a materiais pesados como aluminio, ferro, aceiro, e bronce. En liñas xerais, o traballo de Soledad Penalta caracterizouse por un peso da linguaxe abstracta, utilizando xogos de planos e formas antropomórficas como referencias. Nestes últimos anos o uso do ferro e, sobre todo, do aceiro inoxidable, permitiulle incluír caligrafías, cubrindo con textos boa parte da superficie das súas esculturas. Unha escritura na que reflexiona sobre as súas inquietudes, medos, esperanzas, desexos; en resumo, documentos e testemuños da súa propia existencia. Unha erosión caligráfica que potencia a expresividade das súas obras, ao mesmo tempo que as dota dun estraño e inusitado atractivo. É das poucas artistas mulleres da súa xeración en Galicia xunto con Elena Colmeiro na cerámica que traballou na obra pública, realizando pezas de gran formato e utilizando materiais pesados como o aceiro corten e o ferro. Entre elas destacan as súas actuacións no parque escultórico da Torre de Hércules (A Coruña, 1995); en O Portiño, Praia do Coido, Muxía, (1995); e en Baiona, Pontevedra (1999), entre outras.

11 Patio 3 ROSALÍA PAZO MASIDE (A Estrada, Pontevedra, 1956) Artista visual, investigadora cultural, e autora de textos e achegas teóricas en torno á arte. De formación autodidacta, desenvolve os seus primeiros traballos na década dos oitenta, utilizando a cerámica como medio, e a partir de 1990 abandona a cerámica para traballar en materiais e poéticas moi diferentes, sen perder de vista o tridimensional. Esta visión ecléctica, e o seu grande interese pola investigación, levaralle a experimentar con diferentes materiais dende o gres ou o barro cocido, o ferro ou a resina; á fibra de vidro, madeira, cristal, cartón..., nunha liña de busca e renovación que sempre caracterizou o seu traballo. Esta multiplicidade de intereses reflíctese tamén nunha intensa e multidisciplinar actividade: membro fundador de AGAV Asociación Galega de Artistas Visuais en 1997, de cuxa Comisión Executiva formou parte ata o ano 2000, entre 2000 e 2003 participou no comité de redacción da revista Sinal, e foi colaboradora habitual do semanario Faro da Cultura. Forma parte do grupo I+D Fondo de Arte e Cultura da Universidade de Vigo, no que traballa dende 2004 na elaboración dun arquivo audiovisual da cultura galega dos últimos trinta anos. Realiza, igualmente, diversas intervencións artísticas de carácter participativo en espazos públicos, en colaboración con outros artistas cos que compartiu proxectos nesta última década. Tal como sinala a investigadora Mar Caldas no catálogo Rosalía Pazo Maside. Letras y ciencias, poderíase resumir que a súa é unha mirada conciliadora, que se dirixe cara ao lugar onde os conceptos se tornan ambivalentes, inestables, contraditorios. BERTA CÁCCAMO (Vigo, 1963) Tras os seus estudos e formación artística na Facultade de Belas Artes de Barcelona, onde se licenza en 1986, desenvolverá unha sólida traxectoria vinculada á abstracción, creando unha linguaxe propia e depurada, traballado con grandes veladuras e campos de cor e sometido a un continuo proceso de esencialización. O uso de grandes formatos é outra das características da súa obra, porque me interesa a idea de cadro onde o espectador, dalgún xeito, atópase envolvido. Obtivo importantes bolsas que lle permitiron viaxar e coñecer novos horizontes creativos. Entre elas, a bolsa Manuel Colmeiro (1987); e a bolsa de Creación Artística Banesto (1989), que lle permite ir a París, onde seguirá traballando en Cité Internationale Universitaire, grazas ao premio obtido na Bienal de Pontevedra (1990). Roma será outra referencia importante na súa formación, bolseira pola Academia Española ( ). A súa actividade expositiva foi constante, con importantes citas individuais e colectivas tanto a nivel nacional como internacional. Actualmente está a preparar unha exposición individual para o próximo mes de novembro no CGAC Centro de Arte Contemporánea, Santiago de Compostela.

12 Nas obras da última década, reflexiona en torno ás relacións entre o debuxo e a pintura, trasladando ao lenzo elementos propios do traballo sobre papel. O debuxo sempre constituíu para Berta Cáccamo un elemento esencial no seu traballo: O debuxo é para min, pola capacidade que ten de esquematizar e facer visibles as ideas, a base de todo o meu proxecto pictórico. É o bosquexo, a base de toda construción do proxecto artístico en xeral... a idea de debuxo, digamos monumentalizado, estivo sempre moi presente no meu traballo. ANGELA DE LA CRUZ (A Coruña, 1965) Tras o seu paso pola Facultade de Filosofía da Universidade de Santiago de Compostela, trasládase a Londres en Nesta cidade, na que reside dende entón, formarase artisticamente, primeiro en Chelsea College of Art e posteriormente en Goldsmiths College e Slade School of Art. É a única artista española finalista do prestixioso Premio Turner (2010) pola súa exposición After en Camden Arts Center. A súa traxectoria artística xirou en torno á investigación dos propios límites do espazo pictórico, que comeza cando esnaquiza os seus lenzos, deforma e rompe os bastidores, que despois pendura sobre a parede ou apoia no chan: Dende o momento en que atraveso o lenzo desfágome da grandiosidade da pintura. En 2004 coa súa obra Clutter with Wardrobes [Conglomerado de armarios] comeza a incorporar ás súas obras obxectos e mobles, case sempre atopados ou recuperados da rúa; cadeiras que prolongan as súas patas coma se fosen próteses que imposibilitan calquera tipo de equilibrio: As cadeiras están constantemente presentes... porque representan o corpo humano e tamén porque é reflexo do tempo no que é necesario pensar no que pasa ao teu arredor. Nese mesmo período realiza a súa primeira exposición individual en España, inaugurando o Espazo Anexo do MARCO de Vigo con Larger than Life (2004). Un ano máis tarde sofre unha hemorraxia cerebral, cuxa recuperación supuxo unha longa estadía no hospital. A primeira obra que realiza despois, Deflated ( ), un lenzo sen bastidor que pendura dun parafuso coma se dun abrigo se tratase, marcará un punto de evolución. Angela de la Cruz sempre investigou sobre a busca da terceira dimensión na súa pintura, cuestionando os seus límites e utilizando indistintamente a pintura e a escultura en función da súa forza expresiva e das necesidades de cada obra, tal como apunta Carolina Grau no texto Tras la tempestad, viene la calma, do catálogo da exposición Escombros (Fundación Luis Seoane, A Coruña, 2015).

13 Galería 3 TATIANA MEDAL (A Coruña, 1971) Pertence á primeira promoción de artistas da Facultade de Belas Artes de Pontevedra onde se licenza en 1995 e cuxa traxectoria creativa comeza a mediados dos anos noventa. Unha formación académica que, como outras artistas da súa mesma xeración, complementou con importantes bolsas. No seu caso, as concedidas por Deputación da Coruña (1995, 1998); Fundación Caixa Galicia (1997); Unión Fenosa (2001); Ministerio de Cultura (2003); Academia Española en Roma, (2005); Colección CAM (2007); ou ENDESA (2009). Participou así mesmo en cursos e obradoiros como o de Dan Graham, Santiago de Compostela (1995); o de Lucio Muñoz na Coruña (1996); e talleres de gravado en Gerriet Rietvelt Academie, Amsterdam (1998); ademais dunha residencia en International Studio Curatorial Program, Nova York (2002). En 1996 realiza a súa primeira exposición, Catro Factorial, en Galería Minotauro (Santiago de Compostela), á que seguiu un importante número de mostras individuais e colectivas, entre as que destacan 30 anos non 200. Artistas galegos para un cambio de milenio (1994); Novos camiñantes (Auditorio de Pontevedra, 1999); Xeración 2001 (Casa de América, Madrid); Pinturas (Galería SCQ, 2007); ou Composición 1961 (Fundación Luis Seoane, A Coruña, 2014). Ao longo da súa traxectoria, Tatiana Medal centrou o seu traballo nunha clara aposta pola pintura a partir da creación de estruturas xeométricas e espazos abstractos. O valor da composición, a busca constante da planimetría, o uso sistemático de tramas, deu sentido a un traballo de investigación a partir de diferentes técnicas e materiais, tendo como referencia o seu dominio da cor e a utilización de gamas de vocabulario restrinxido. PAMEN PEREIRA (Ferrol, 1963) É unha das artistas de referencia dentro da xeración que comeza a desenvolver a súa traxectoria na década dos noventa e que xorden despois de Atlántica. Estuda Belas Artes en Valencia, onde realiza unha das súas primeiras exposicións individuais na galería Paral.lel 39 (1991), á que seguirá un longo número de mostras en espazos galerísticos como Trinta (Santiago de Compostela); Antonio de Barnola (Barcelona); Altxerri (San Sebastián); Recent Gallery (Sapporo, Xapón); ou museos como o suízo Museum Zu Allerheiligen Schaffhausen (1996), onde mostra o seu traballo Heisser Wasser für den Tee [Agua quente para o té]. Ese mesmo ano recibe unha das bolsas de Unión Fenosa que lle permitirá traballar durante un ano en Xapón, tratando de afondar nas relacións entre individuo e natureza. Coa súa serie Dibujos con humo recrea obxectos de forte carga alegórica, xurdidos case do baleiro, captados na súa presenza física, pero cuestionados na súa existencia temporal. En 2001 expón Gabinete de traballo, encontro ca sombra no CGAC (Santiago de Compostela). Realiza viaxes a Irán (2001) e á Antártida (2006), que terán o seu reflexo en proxectos como Un solo sabor (Barg Gallery, Teherán / La Gallera (Valencia); e Ice Blink [O lume do xeo].

14 Traballou tamén en diferentes instalacións e proxectos de intervención como Torres a la templanza (Cidade da Cultura, Santiago de Compostela, 2011); O don del tiempo, el tiempo suspendido (Hermès, Barcelona / Kaohsiung, Taiwán); e Floating Garden (2014) para a sede corporativa de DKV SEGUROS en Zaragoza. A súa máis recente mostra individual nun espazo museístico tivo lugar este mesmo ano no MUSAC de León, co título A muller de pedra érguese e baila. Na súa xa sólida traxectoria, Pamen Pereira utilizou medios e materiais moi diversos, converténdoos en simples elementos de transmisión de sentimentos, e sensacións. As súas vivencias, as súas viaxes, a súa constante capacidade de reflexión e indagación fai que as relacións entre o simbólico e o natural estean sempre presentes. As súas obras sorprenden e estimulan a nosa percepción. De grande beleza plástica, a súa capacidade de sedución e evocación vai unida a un constante cuestionamento acerca da natureza última e íntima das cousas. Probablemente un poeta escribe unha obra de amor porque a está vivindo. E o que o le revíveo logo sen necesidade de coñecerse a biografía do poeta. Coas artes plásticas pasa o mesmo. A esencia coa que ti a cargas queda na obra. E aí está a maxia, na capacidade que ten de emocionar e transmitir. ALMUDENA FERNÁNDEZ FARIÑA (Vigo, 1970) Pertence á primeira xeración de artistas formada na Escola de Belas Artes de Pontevedra ( ), onde realizou o seu doutoramento e exerce a docencia dende o ano Completou a súa formación académica en centros como School of Art and Design, Limerick, Irlanda (1994); École de Beaux Arts, Le Mans, Francia ( ); e Facultade de Belas Artes da Universidad de Salamanca ( ). Inicia a súa traxectoria creativa nos anos noventa cunha liña de investigación en torno ao proceso pictórico, evolucionando dende unha linguaxe abstracta á incorporación de elementos e referencias escritas que a conectaban co ornamental. A partir de 2002 a súa pintura expándese, conquistando novos espazos mediante a repetición de elementos: realmente foi algo progresivo; polo tipo de composición, polos formatos a gran escala cos que traballaba, sempre houbo esa vontade de envolver o espazo, de prescindir do soporte intermediario, o cadro. Unha pintura que sae do seu formato tradicional e na que o diálogo co contexto é fundamental, centrándose en obras site-specific, efémeras e creadas para un lugar concreto. O traballo de Fernández Fariña foi recoñecido con importantes premios e bolsas como o Premio de Pintura Francisco de Goya (1996); Premio de Pintura L'Oreal (2000); Bolsa Novos Valores (1994); Bolsa Master Fundación Caixa Galicia (1996); ou Bolsa Fundación Pollock-Krasner (2001). Paralelamente ten desenvolvido un significativo labor investigador en torno á pintura contemporánea. A súa tese Lo que la pintura no es (2011) recibiu o Premio Extraordinario na Universidade de Vigo (2008/2009), e o Premio Provincial de Investigación da Deputación de Pontevedra (2009). Entre as súas últimas publicacións cabe sinalar o libro Pintura Site (2014) unha reflexión sobre as interrelacións entre o espazo e a práctica pictórica.

15 Perimetral 3 MÓNICA ALONSO (A Fonsagrada, Lugo, 1970) Licenciada en Belas Artes pola Universidad de Salamanca (1994), realiza a súa tese doutoral sobre O espazo doméstico na escultura contemporánea (Universidade de Vigo, 1999). Continúa a súa formación con diferentes bolsas, como ENDESA ( ), Academia de España en Roma (2005), Fundación Yaddo (2004), Unión Fenosa ( ), ou a bolsa da colección CAM de Artes Plásticas (2009). Realiza tamén varias residencias de artista entre as que destacan a Residencia Capacete (Río de Xaneiro) e The Townhouse Gallery (O Cairo). Ademais de participar nun bo número de exposicións colectivas, destacan as individuais de Sala Montcada de Fundació la Caixa (1997), CGAC (2002), e a restrospectiva Mónica Alonso. Obras ( ) no Museo Provincial de Lugo. Traballou en proxectos interdisciplinares como a VIIII Mostra Internazionale di Architettura da Bienal de Venecia (colaborando no proxecto Comunidades verde+azul) ou Terapia Cuarto de Hospital (Hospital Clínico, Santiago de Compostela). O seu interese pola fusión entre arte, arquitectura e psicoloxía lévaa a crear o programa PEP-Potenciación Espacial Percepción, coa idea de que calquera lugar pode ser transformado para vivir unha sensación intensa. A súa traxectoria, dende os seus inicios a mediados da década dos noventa, xirou en torno á investigación do concepto de espazo alén dos seus referentes físicos, dando forma real a sensacións, conceptos e ideas, co volume e a cor como ferramentas. A súa obra ten unha enorme capacidade de suxestión e provocación, tanto na exploración de sentimentos coma na transmisión de sensacións: A depresión, a melancolía, a tristura profunda, son temas cos que me implico moito porque me interesan como a dor, pero ao mesmo tempo o pracer. Eu sempre estou a traballar nesa polaridade, que pode atraer o espectador, aínda que, de cando en vez, se presenten mensaxes contraditorias de melancolía, mesmo mensaxes dunha euforia excesiva, que ás veces non deixa de ser perturbadora mentalmente.

16 Panóptico DOLORES DÍAZ BALIÑO (A Coruña, ) Inicia os seus estudos artísticos xunto ao seu irmán Camilo Díaz Baliño, excelente muralista e ilustrador e pai de Isaac Díaz Pardo. En 1929 a Deputación da Coruña concédelle unha bolsa para ampliar os seus estudos en Madrid. Foi unha das fundadoras da Asociación de Artistas da Coruña en Foi profesora de debuxo na Escola de Artes e Oficios e no Instituto Feminino, labor que compaxinaba con clases no seu estudio, onde se formaron moitas das artistas que triunfarían nos sesenta e setenta, como Mª Antonia Dans e Elena Gago. En 1938 é nomeada, xunto con Carmen Corredoyra, membro de número da Academia de Belas Artes da Coruña, sendo as primeiras mulleres académicas que ingresan nesta institución. Participa na Exposición Nacional de Barcelona de 1942, e realiza exposicións individuais na Coruña, Santiago, Palma de Mallorca e A Habana. Posuía un grande dominio do debuxo, de trazo firme e seguro, ademais dunha influencia do simbolismo europeo que se aprecia en pequenos cadros de gran decorativismo, no que se pode incluír unha das súas principais obras, Las hadas del caracol, onde funde o mundo animal co do soño e a irrealidade. CARMEN CORREDOYRA Y RUIZ DE BARO (A Coruña ) Comeza a súa formación co pintor Enrique Saborit, e en 1914 trasládase a Madrid, onde asiste ás clases de López Chicharro e José Mª Mezquita, alternándoas coa formación teórica que impartía Joaquín Sorolla. Xunto con Elvira Santiso, Castelao, Carlos Sobrino, Jesús Corredoyra, e Camilo Díaz Baliño, entre outros, obtén unha Medalla de Ouro na Exposición Rexional Galega de Participa na Exposición de Arte Galega do Centro de Madrid (1912) e posteriormente nas Rexionais de 1917, 1923 e 1926, anos nos que desenvolverá a súa maior actividade expositiva. Tematicamente a súa pintura xira en torno á recreación de interiores conventuais, celas e pequenos cantos de igrexas, que transcribe con gran sobriedade. A súa obra, polo xeral de cromatismo moi austero, con predominio de gamas frías de grises e ocres, aparece matizada por unha luz suxestiva e envolvente. Unha pintura afastada de calquera referencia que a contextualizará co ámbito creativo dos seus contemporáneos. En 1928 ingresa no Seminario de Estudos s. En 1936 obtén unha praza de axudante de Debuxo Artístico na Escola de Artes e Oficios da Coruña. En 1938 é elixida, xunto con Dolores Díaz Baliño, académica de número da Real Academia Galega de Belas Artes. Tras a Guerra Civil retoma unha traxectoria que, paulatinamente, foi quedando silenciada e esquecida. En 1966 realiza a súa última exposición na Coruña, onde falece en 1970.

Conmemórase este ano 2015 o 120 aniversario da primeira exposición realizada por un novísimo

Conmemórase este ano 2015 o 120 aniversario da primeira exposición realizada por un novísimo Isidoro Brocos: Academia (detalle), lapis sobre papel, 1881. Conmemórase este ano 2015 o 120 aniversario da primeira exposición realizada por un novísimo Pablo Picasso (1881-1973), que tivo lugar no número

Más detalles

Una empresa con vocación de servicio

Una empresa con vocación de servicio Una empresa con vocación de servicio Autos González, S.L. es una empresa veterana de Galicia. Su nacimiento se remonta al año 1972 y desde entonces ha ido creciendo con un único objetivo: estar a la altura

Más detalles

MEMORIA VISITAS 1º SEMESTRE 2015

MEMORIA VISITAS 1º SEMESTRE 2015 PROGRAMA DE VISITAS ÁS INSTALACIÓNS DE SOGAMA PROGRAMA DE VISITAS A LAS INSTALACIONES DE SOGAMA MEMORIA VISITAS 1º SEMESTRE 2015 CONTIDOS / CONTENIDOS 2 1. Introdución / Introducción 3 Obxecto / Objeto

Más detalles

2º Exame da oposición de Auxiliares Técnicos de Informática da USC

2º Exame da oposición de Auxiliares Técnicos de Informática da USC 2º Exame da oposición de Auxiliares Técnicos de Informática da USC ESPACIO RESERVADO PARA A ETIQUETA CO CÓDIGO DE BARRAS 1. Tráennos un ordenador con problemas. Non acende dinnos. Conectámolo correctamente

Más detalles

LA POLICÍA LOCAL DE NIGRÁN COMPITE POR VEZ PRIMERA EN LOS 'VI JUEGOS EUROPEOS DE POLICÍAS Y BOMBEROS' QUE ARRANCAN MAÑANA EN HUELVA

LA POLICÍA LOCAL DE NIGRÁN COMPITE POR VEZ PRIMERA EN LOS 'VI JUEGOS EUROPEOS DE POLICÍAS Y BOMBEROS' QUE ARRANCAN MAÑANA EN HUELVA LA POLICÍA LOCAL DE NIGRÁN COMPITE POR VEZ PRIMERA EN LOS 'VI JUEGOS EUROPEOS DE POLICÍAS Y BOMBEROS' QUE ARRANCAN MAÑANA EN HUELVA Serán los únicos representantes del Val Miñor en un evento deportivo

Más detalles

Programación Cultural setembro - decembro 2009 Ourense

Programación Cultural setembro - decembro 2009 Ourense Programación Cultural setembro - decembro 2009 Ourense Programación Cultural Ourense setembro decembro 2009 artes escénicas e musicais 4/10/2009-20.30 h La verbena de la paloma / Antología lírica Compañía

Más detalles

X CONCURSO LITERARIO RITA SUÁREZ AMADO

X CONCURSO LITERARIO RITA SUÁREZ AMADO X CONCURSO LITERARIO RITA SUÁREZ AMADO 6 MARZO 2015 HOMENAJE A RITA SUÁREZ AMADO X CONCURSO LITERARIO DE RELATO CORTO Y POESÍA BASES 1ª - Podrán participar todas las personas que lo deseen. 2ª - Se establecerán

Más detalles

Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior CSPEA01. Código. Proba de. Economía da empresa. Páxina 1 de 10

Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior CSPEA01. Código. Proba de. Economía da empresa. Páxina 1 de 10 Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior Proba de Economía da empresa Código CSPEA01 Páxina 1 de 10 1. Formato da proba Formato A proba constará de 20 cuestións tipo test. As cuestións tipo

Más detalles

LIBRO DE SUBCONTRATACIÓN

LIBRO DE SUBCONTRATACIÓN ANEXO (Portada) Lei 32/2006, do 18 de outubro Ley 32/2006, de 18 de octubre (Contraportada) NORMATIVA LEGAL Y REGLAMENTARIA RELACIONADA CON EL A) Ley 32/2006, de 18 de octubre, reguladora de la subcontratación

Más detalles

NOTICIA FECHA MEDIO LOGO XIC 2013 8/9/2013 20 Minutos. 10/9/2013 Correo Gallego. 20/9/2013 El correo Gallego. 18/10/2013 Inversión y finanzas

NOTICIA FECHA MEDIO LOGO XIC 2013 8/9/2013 20 Minutos. 10/9/2013 Correo Gallego. 20/9/2013 El correo Gallego. 18/10/2013 Inversión y finanzas NOTICIA FECHA MEDIO LOGO XIC 2013 8/9/2013 20 Minutos XIC 2013 8/9/2013 Gente en Santiago XIC 2013 8/9/2013 La Vanguardia Santiago y la Ruta (XIC 2013) Camiño Xacobeo e coaching: a simbiose perfecta 10/9/2013

Más detalles

CIRCULAR 84/2011 (modificada a 10/01/2012) sinálanse en vermello os cambios)

CIRCULAR 84/2011 (modificada a 10/01/2012) sinálanse en vermello os cambios) CIRCULAR 84/2011 (modificada a 10/01/2012) sinálanse en vermello os cambios) - A todas as Delegacións (*) - A todolos membros da Xunta Directiva e Comisión Delegada (*) Para a súa distribución entre todos

Más detalles

C e c i l i o C h a v e s

C e c i l i o C h a v e s C e c i l i o C h a v e s 9 d e a b r i l a 1 1 d e m a i o. 2 0 0 8 S a l a d e E x p o s i c i ó n s 1. C e n t r o S o c i a l C a i x a n o v a e n V i g o COORDINACIÓN FUNDACIÓN CAIXANOVA PRODUCIÓN

Más detalles

INFORME ANUAL DE SEGUIMENTO

INFORME ANUAL DE SEGUIMENTO Página 1 de 14 INFORME ANUAL DE SEGUIMENTO Máster Universitario en Química Orgánica Curso Académico: 2014/2015 Página 2 de 14 1. DATOS DA UNIVERSIDADE E DO TÍTULO OBXECTO DE SEGUIMENTO A) DATOS DA UNIVERSIDADE

Más detalles

CURSO DE MEDIACION INTERCULTURAL SANITARIA

CURSO DE MEDIACION INTERCULTURAL SANITARIA CURSO DE MEDIACION INTERCULTURAL SANITARIA As diferenzas lingüísticas e culturais en ocasións poden conlevar a aparición de dificultades de comunicación ou de entendemento entre o persoal sanitario e os

Más detalles

Alegaciones al Informe Provisional de Seguimiento del Master Universitario en Estudios Medievales Europeos. Imágenes, textos y contextos.

Alegaciones al Informe Provisional de Seguimiento del Master Universitario en Estudios Medievales Europeos. Imágenes, textos y contextos. Alegaciones al Informe Provisional de Seguimiento del Master Universitario en Estudios Medievales Europeos. Imágenes, textos y contextos. USC En respuesta al informe provisional de seguimiento del Máster

Más detalles

Tecnología para un mundo más accesible Tecnoloxía para un mundo máis accesible

Tecnología para un mundo más accesible Tecnoloxía para un mundo máis accesible Tecnología para un mundo más accesible Tecnoloxía para un mundo máis accesible VIVE A EXPERIENCIA THYSSENKRUPP ThyssenKrupp Elevadores Tecnología para un mundo más accesible Un compromiso con las personas

Más detalles

O 5 de Agosto de 2008 solicitase unha Xuntanza co Sr. Figueroa Vila para solicitar información sobre os campos de fútbol.

O 5 de Agosto de 2008 solicitase unha Xuntanza co Sr. Figueroa Vila para solicitar información sobre os campos de fútbol. O 28 de Xuño do 2005 no periódico Vigo Deporte, entrevista a Manuel Parcero, Presidente da delegación viguesa de fútbol se lle pregunta que bota en falta na delegación Viguesa de fútbol, e di que: - Yo

Más detalles

LINGUAS ESPAÑOLA NO ÁMBITO SOCIO-INSTITUCIONAL

LINGUAS ESPAÑOLA NO ÁMBITO SOCIO-INSTITUCIONAL FACULTADE DE HUMANIDADES DEPARTAMENTO DE LINGUA ESPAÑOLA LINGUAS ESPAÑOLA NO ÁMBITO SOCIO-INSTITUCIONAL Mar Campos Souto GUÍA DOCENTE E MATERIAL DIDÁCTICO 2012/2013 FACULTADE DE HUMANIDADES. DEPARTAMENTO

Más detalles

Probas de acceso a ciclos formativos de grao medio CMPS003. Código. Proba de. Ciencias sociais. Páxina 1 de 10

Probas de acceso a ciclos formativos de grao medio CMPS003. Código. Proba de. Ciencias sociais. Páxina 1 de 10 Probas de acceso a ciclos formativos de grao medio Proba de Ciencias sociais Código CMPS003 Páxina 1 de 10 Parte sociolingüística. Ciencias sociais 1. Formato da proba Formato A proba consta de vinte cuestións

Más detalles

provincia de ourense n.º 260 xoves, 12 novembro 2015 D e p u t a c i ó n Pr o v i n c i a l d e O u r e n s e

provincia de ourense n.º 260 xoves, 12 novembro 2015 D e p u t a c i ó n Pr o v i n c i a l d e O u r e n s e Boletín oficial provincia de ourense n.º 260 xoves, 12 novembro 2015 Dep. legal: OR-1/1958 Franqueo concertado 30/2 sumario i. deputación provincial de ourense Convocatoria do "Curso de Formación para

Más detalles

CURRICULUM VITAE I. DATOS DE IDENTIFICACIÓN. Teléfono 881813753. researchgate.net Mónica Arto-Blanco II. RESEÑA BIOGRÁFICA

CURRICULUM VITAE I. DATOS DE IDENTIFICACIÓN. Teléfono 881813753. researchgate.net Mónica Arto-Blanco II. RESEÑA BIOGRÁFICA CURRICULUM VITAE I. DATOS DE IDENTIFICACIÓN Apelidos Nome Arto Blanco Mónica Teléfono 881813753 Correo electrónico Paxina web; facebook; acedemia.edu, etc. monica.arto.blanco@usc.es researchgate.net Mónica

Más detalles

ESCOLA DE IDIOMAS ACTIVA: INNOVACIÓN E CALIDADE

ESCOLA DE IDIOMAS ACTIVA: INNOVACIÓN E CALIDADE ESCOLA DE IDIOMAS ACTIVA: INNOVACIÓN E CALIDADE Nun mundo globalizado, o dominio de linguas estranxeiras ten que ser máis que nunca un dos obxectivos das futuras xeracións. Ademais do inglés, lingua internacional

Más detalles

Las estampas están basadas en los dibujos de la edición de 1797 de la Imprenta Real realizados por Antonio Rodríguez.

Las estampas están basadas en los dibujos de la edición de 1797 de la Imprenta Real realizados por Antonio Rodríguez. Vida y hechos del ingenioso caballero Don Quijote de la Mancha/compuesta por Miguel de Cervantes Saavedra, Ilustrada con 44 estampas. Madrid, Imprenta de Manuel Martín, 1777. Signatura: INC 1482/2 É unha

Más detalles

ANEXO IV. BAREMO DE MÉRITOS: 40 puntos

ANEXO IV. BAREMO DE MÉRITOS: 40 puntos ANEXO IV BAREMO DE MÉRITOS: 40 puntos PERSOAL NON SANITARIO: 1.- Formación : 20% (8 puntos) 1.1 Pola asistencia, debidamente xustificada, a cursos de formación e perfeccionamento acreditados pola Comisión

Más detalles

CURSOS DE ACTUALIZACIÓN LINGÜÍSTICA E COMUNICATIVA (CALC) PARA O PROFESORADO. CURSO 2011-2012.

CURSOS DE ACTUALIZACIÓN LINGÜÍSTICA E COMUNICATIVA (CALC) PARA O PROFESORADO. CURSO 2011-2012. Edificio Administrativo San Caetano, s/n 15781 Santiago de Compostela CURSOS DE ACTUALIZACIÓN LINGÜÍSTICA E COMUNICATIVA (CALC) PARA O PROFESORADO. CURSO 2011-2012. No marco do programa de actuacións que

Más detalles

ENERXÍA HIDRAÚLICA. COMPOÑENTES DUNHA CENTRAL HIDROELÉCTRICA

ENERXÍA HIDRAÚLICA. COMPOÑENTES DUNHA CENTRAL HIDROELÉCTRICA ENERXÍA HIDRAÚLICA. COMPOÑENTES DUNHA CENTRAL HIDROELÉCTRICA ENERXÍA HIDRAÚLICA. POTENCIA E ENERXÍA DUNHA CENTRAL HIDROELÉCTRICA A potencia teórica depende fundamentalmente: Altura de salto de agua. Caudal

Más detalles

Acta da Comisión Permanente celebrada o 18 de novembro de 2011

Acta da Comisión Permanente celebrada o 18 de novembro de 2011 Acta da Comisión Permanente celebrada o 18 de novembro de 2011 Asistentes: Allegue Aguete, Pilar Arjones Giráldez, David Barreiro Carril, Mª Cruz Bergareche Gros, Almudena Cabeza Pereiro, Jaime Dávila

Más detalles

provincia de ourense n.º 121 Venres, 27 maio 2016 D e p u t a c i ó n Pr o v i n c i a l d e O u r e n s e

provincia de ourense n.º 121 Venres, 27 maio 2016 D e p u t a c i ó n Pr o v i n c i a l d e O u r e n s e Boletín oficial provincia de ourense n.º 121 Venres, 27 maio 2016 Dep. legal: OR-1/1958 Franqueo concertado 30/2 sumario eleccións eleccións Xerais 2016 Xunta electoral de Zona de Verín Corrección de erros

Más detalles

! FORMACIÓN ACADÉMICA

! FORMACIÓN ACADÉMICA www.consuelochacon.com FORMACIÓN ACADÉMICA 1885 LICENCIADA EN FILOSOFIA (GEOGRAFIA E HISTORIA ARTE) (Universidad Complutense de Madrid) 1986 LICENCIADA EN BELLAS ARTES (Universidad Complutense de Madrid)

Más detalles

Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior CSPEA01. Código. Proba de. Economía da empresa. Páxina 1 de 10

Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior CSPEA01. Código. Proba de. Economía da empresa. Páxina 1 de 10 Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior Proba de Economía da empresa Código CSPEA01 Páxina 1 de 10 1. Formato da proba Formato A proba constará de 20 cuestións tipo test. As cuestións tipo

Más detalles

O ENSINO DO GALEGO COMO LINGUA ESTRANXEIRA

O ENSINO DO GALEGO COMO LINGUA ESTRANXEIRA O ENSINO DO GALEGO COMO LINGUA ESTRANXEIRA Manuel González González Non hai dúbida de que o principal factor de identidade que posúe Galicia é a súa lingua. Son moitos os galegos que coidan que a lingua

Más detalles

COMPROMISO DEL CONCELLO DE OURENSE CONTRA LA MOROSIDAD

COMPROMISO DEL CONCELLO DE OURENSE CONTRA LA MOROSIDAD COMPROMISO DEL CONTRA LA MOROSIDAD La Ley 3/2004, de 29 de diciembre (conocida como Ley Antimorosidad), estableciķ una serie de medidas sustantivas contra la morosidad en las operaciones comerciales, que

Más detalles

O Software libre nasempresas informáticas de Galicia

O Software libre nasempresas informáticas de Galicia SI O Software libre nasempresas informáticas de Galicia EDICIÓN 212. RESUMO EXECUTIVO 1 Í N D I C E I. Presentación II. Principais resultados II.1. Datos xerais sobre o uso do Software Libre II.2. As empresas

Más detalles

Carlos Sanz Aldea Premio Mufart

Carlos Sanz Aldea Premio Mufart Carlos Sanz Aldea Premio Mufart (Soria, 1960). Licenciado en Bellas Artes por la Universidad Complutense de Madrid. Su trayectoria combina la práctica de la pintura, el grabado y la instalación, así como

Más detalles

Tangentes Arquitectónicas: Diálogos entre exposición y montaje a través de los 40 años del MAC

Tangentes Arquitectónicas: Diálogos entre exposición y montaje a través de los 40 años del MAC Programa Curso Semestre primavera 2014 Carrera Arquitectura Nombre del Curso Tangentes Arquitectónicas: Diálogos entre exposición y montaje a través de los 40 años del MAC Código A0604 Área Seleccione

Más detalles

INFORME DE LA ENCUESTA REALIZADA A TODO EL PERSONAL DE LA FACULTAD DE QUÍMICA CON LOS CURSOS DE FORMACIÓN DE LA UNIVERSIDAD DE SANTIAGO DE COMPOSTELA

INFORME DE LA ENCUESTA REALIZADA A TODO EL PERSONAL DE LA FACULTAD DE QUÍMICA CON LOS CURSOS DE FORMACIÓN DE LA UNIVERSIDAD DE SANTIAGO DE COMPOSTELA INFORME DE LA ENCUESTA REALIZADA A TODO EL PERSONAL DE LA FACULTAD DE QUÍMICA CON LOS CURSOS DE FORMACIÓN DE LA UNIVERSIDAD DE SANTIAGO DE COMPOSTELA La dirección de la Facultad de Química tiene asumido

Más detalles

Educar para a cidadanía global

Educar para a cidadanía global Cadernos da Coordinadora Educar para a cidadanía global Discursos, ferramentas e experiencias para o cambio social I Xornadas Galegas de Educación para o Desenvolvemento [Santiago de Compostela, 19 ao

Más detalles

Javier Guerra Fernández Conselleiro de Economía e Industria

Javier Guerra Fernández Conselleiro de Economía e Industria Javier Guerra Fernández Conselleiro de Economía e Industria Neste último ano, a Consellería de Economía e Industria emprendeu novas liñas de actuación para consolidar a marca Artesanía de Galicia como

Más detalles

SECRETARIO. Xosé Manuel Buxán Bran Profesor da Facultade de Belas Artes de Pontevedra, crítico de arte e comisario independente

SECRETARIO. Xosé Manuel Buxán Bran Profesor da Facultade de Belas Artes de Pontevedra, crítico de arte e comisario independente Edita Xosé Manuel Buxán Bran Profesor da Facultade de Belas Artes de Pontevedra, crítico de arte e comisario independente Ángel Cerviño López Artista visual, comisario de exposicións e crítico de arte

Más detalles

Juan Lara Hierro. Obra Gráfica. Currículo. bb@bybotany.com

Juan Lara Hierro. Obra Gráfica. Currículo. bb@bybotany.com Juan Lara Hierro Obra Gráfica Currículo bb@bybotany.com Obra gráfica SERIE MOMENTOS 1. Momento al recuerdo 2. Momento de ausencia 3. Momento de madrugada 4. Momento de olvido Técnica: Aguarinta y barniz

Más detalles

PAU XUÑO 2013 DESEÑO

PAU XUÑO 2013 DESEÑO XUÑO 2013 OPCIÓN A Deseño do cartel Encierro : Pablo Errea Rodríguez. Ano 2001 Cartel realizado para o Concello de Pamplona coa finalidade de anunciar a feira de San Fermín. Diseño del cartel Encierro

Más detalles

Estudios de Grabado en la Scuola Internazionale di Specializzazione Grafica "Il Bisonte" de Florencia

Estudios de Grabado en la Scuola Internazionale di Specializzazione Grafica Il Bisonte de Florencia ELOY VELÁZQUEZ Doctor en Historia del Arte por la Universidad de Oviedo. Asturias. Estudios de Grabado en la Scuola Internazionale di Specializzazione Grafica "Il Bisonte" de Florencia (Italia) y en el

Más detalles

A proba consta de vinte cuestións tipo test. As cuestións tipo test teńen tres posibles respostas das que soamente unha é correcta.

A proba consta de vinte cuestións tipo test. As cuestións tipo test teńen tres posibles respostas das que soamente unha é correcta. Páxina 1 de 9 1. Formato da proba Formato A proba consta de vinte cuestións tipo test. As cuestións tipo test teńen tres posibles respostas das que soamente unha é correcta. Puntuación Puntuación: 0.50

Más detalles

Programación 2º de EP MATEMÁTICAS

Programación 2º de EP MATEMÁTICAS Programación 2º de EP MATEMÁTICAS ÍNDICE 1. Introdución e contextualización. 2. Vinculación entre obxectivos, secuenciación e 3 5 temporalización de contidos, criterios de avaliación, estándares de aprendizaxe

Más detalles

1. Deshabilitar bloqueador de elementos emerxentes Deshabilitar bloqueador de elementos emergentes

1. Deshabilitar bloqueador de elementos emerxentes Deshabilitar bloqueador de elementos emergentes 0. Contido Contido Neste documento descríbese a solución a algúns problemas frecuentes á hora de visualizar arquivos PDF xerados dende o programa e tamén ao realizar o proceso de pago telemático das taxas

Más detalles

EMPRESA FOC. Informe indicadores Xunta de Galicia Informe indicadores Xunta de Galicia

EMPRESA FOC. Informe indicadores Xunta de Galicia Informe indicadores Xunta de Galicia EMPRESA FOC Informe indicadores Xunta de Galicia Informe indicadores Xunta de Galicia 31/08/2015 Este documento conten información reservada e confidencial dirixida exclusivamente a persoal autorizado

Más detalles

LA RESPUESTA DEL EDUCADOR EN LOS CENTROS DE MENORES

LA RESPUESTA DEL EDUCADOR EN LOS CENTROS DE MENORES REVISTA GALEGO-PORTUGUESA DE PSICOLOXÍA E EDUCACIÓN Vol. 19, (2), Ano 16º-2011 ISSN: 1138-1663 LA RESPUESTA DEL EDUCADOR EN LOS CENTROS DE MENORES Francisco Javier ÁLVAREZ VÁZQUEZ Director do C.R.E Concepción

Más detalles

Hermanamiento con EL SALVADOR

Hermanamiento con EL SALVADOR Hermanamiento con EL SALVADOR PARTICIPANTES IES ANTONIO FRAGUAS ESCUELAS SALVADOREÑAS: CENTRO ESCOLAR CANTÓN SAN JOSÉ DE LA MONTAÑA CENTRO ESCOLAR LA COLORADA CENTRO ESCOLAR CASERÍA SAN BARTOLO, CANTÓN

Más detalles

Xornada sobre Mediación

Xornada sobre Mediación Xornada sobre Mediación Datas: 7 e 8 de abril de 008 Lugar: Salón de Actos do Ilustre Colexio de Avogados Santiago de Compostela Docentes: Flor Hoyos (Educadora Social) e Mª Jesús Vieito (Avogada) Valoración

Más detalles

PRIMER CONCURSO MUSICAL. AMPUDIA APOYA LA MUSICA y LA CREATIVIDAD

PRIMER CONCURSO MUSICAL. AMPUDIA APOYA LA MUSICA y LA CREATIVIDAD PRIMER CONCURSO MUSICAL AMPUDIA APOYA LA MUSICA y LA CREATIVIDAD Descripción de la idea: El primer concurso de música organizado por Las Lunas de Ampudia(empresa de gestión cultural y dinamización turística)

Más detalles

Gestión Cultural. [estrategias para artistas y gestores]

Gestión Cultural. [estrategias para artistas y gestores] Gestión Cultural [estrategias para artistas y gestores] imparte Paula Cabaleiro :::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::: taller teórico práctico [OBJETIVOS]

Más detalles

Galicia >> Voluntariado: nuevos retos, el mismo compromiso

Galicia >> Voluntariado: nuevos retos, el mismo compromiso Nº 997 Segundo semestre 2008 Galicia >> Voluntariado: nuevos retos, el mismo compromiso Cada vez más cerc Cruz Roja desarrolla desde 1996 el programa de acogida temporal de menores en Galicia. Profesionales,

Más detalles

Educación Infantil Descriptores Creditos ECTS Carácter Curso Cuatrimestre. 6 FB 1 2c

Educación Infantil Descriptores Creditos ECTS Carácter Curso Cuatrimestre. 6 FB 1 2c Guía Materia 2015 / 2016 DATOS IDENTIFICATIVOS Educación: Organización del centro escolar Asignatura Código Titulacion Educación: Organización del centro escolar V51G110V01203 Grado en Educación Infantil

Más detalles

REQUISITOS Y PRUEBAS CUIDADOR

REQUISITOS Y PRUEBAS CUIDADOR CUIDADOR Curso especialmente dirigido a todos los interesados en desarrollar su labor profesional dentro del ámbito del cuidado de niños con necesidades especiales. Las actividades a efectuar en este puesto

Más detalles

Elena Blasco. Elena Blasco EXPOSICIONES INDIVIDUALES

Elena Blasco. Elena Blasco EXPOSICIONES INDIVIDUALES Elena Blasco Vive y trabaja en Madrid. EXPOSICIONES INDIVIDUALES 2008 Muchacha con idea clavo. Centro cultural CCBastero Kulturgunea, Gipuzkoa 2007 Muchacha con idea clavo. Galería Fúcares. Madrid. 2004

Más detalles

índice > 1 / Érase una vez una ciudad. Pablo Candal Barbeito / Fruela Alonso 13

índice > 1 / Érase una vez una ciudad. Pablo Candal Barbeito / Fruela Alonso 13 Exposición Proyecto y organización: Fundación María José Jove Comisariado: Marta García Fajardo Asistencia técnica: Patricia Amil Transporte y montaje: JEGA Seguros: Wealth Advisory Services Axa Art Audiovisual:

Más detalles

DIÁLOGO SOCIAL EN GALICIA

DIÁLOGO SOCIAL EN GALICIA Boletín informativo de traballo e benestar Consellería de Traballo e Benestar - agosto-setembro 2010, nº 55 A Rede de Escolas Infantís A Galiña Azul inicia o novo curso con preto de 6.000 nenos e nenas

Más detalles

CERTAME AUDIOVISUAL INTERNACIONAL LICEO CASINO VILAGARC A DE AROUSA 6 de outubro ao 11 de novembro de 2006

CERTAME AUDIOVISUAL INTERNACIONAL LICEO CASINO VILAGARC A DE AROUSA 6 de outubro ao 11 de novembro de 2006 CERTAME AUDIOVISUAL INTERNACIONAL LICEO CASINO VILAGARC A DE AROUSA 6 de outubro ao 11 de novembro de 2006 O Certamen Audiovisual Internacional Liceo Casino celúbrase de xeito ininterrompido desde hai

Más detalles

IGNACIO TOVAR. - 1993 "Metamorfosis". Fundación Luis Cernuda; Diputación de Sevilla. Sevilla. *** Galería Mácula, Alicante. Galería Fúcares, Almagro.

IGNACIO TOVAR. - 1993 Metamorfosis. Fundación Luis Cernuda; Diputación de Sevilla. Sevilla. *** Galería Mácula, Alicante. Galería Fúcares, Almagro. IGNACIO TOVAR 1947 Nace en Castilleja de la Cuesta 1977 Beca Juana de Aizpuru. Casa de Velázquez, Madrid. 1979 Beca del Centro de Promoción de Artes Plásticas e Investigación de Nuevas Formas Expresivas

Más detalles

Educación Infantil Descriptores Creditos ECTS Carácter Curso Cuatrimestre 6 OB 2 2c

Educación Infantil Descriptores Creditos ECTS Carácter Curso Cuatrimestre 6 OB 2 2c Guía Materia 2015 / 2016 DATOS IDENTIFICATIVOS Aprendizaje de las ciencias de la naturaleza Asignatura Código Titulacion Aprendizaje de las ciencias de la naturaleza V51G110V01403 Grado en Educación Infantil

Más detalles

PROGRAMA DE MAYORES DE LA UNIVERSIDAD DE VIGO, CAMPUS DE VIGO

PROGRAMA DE MAYORES DE LA UNIVERSIDAD DE VIGO, CAMPUS DE VIGO 1 Asociación de Alumnos Programa de Mayores Universidad de Vigo Campus de Vigo PROGRAMA DE MAYORES DE LA UNIVERSIDAD DE VIGO, CAMPUS DE VIGO ACTO DE FIN DE CURSO 2014-2015 Vigo, 29 de mayo de 2015, Hotel

Más detalles

GUÍA DE IMÁGENES + PIES DE FOTO LUIS SEOANE. Retrato de esguello

GUÍA DE IMÁGENES + PIES DE FOTO LUIS SEOANE. Retrato de esguello GUÍA DE IMÁGENES + PIES DE FOTO LUIS SEOANE. Retrato de esguello 01_Seoane 02_Seoane Figuras estáticas, 1959 81 x 100 cm Col. Fundación Foto: cortesía Fundación Grave figura sentada, 1963 146 x 89 cm Col.

Más detalles

BOLETÍN OFICIAL DO PARLAMENTO DE GALICIA Número 590 VII lexislatura 17 de xullo de 2008

BOLETÍN OFICIAL DO PARLAMENTO DE GALICIA Número 590 VII lexislatura 17 de xullo de 2008 Número 590 VII lexislatura SUMARIO (Versión electrónica en www.parlamentodegalicia.es) 1. Procedementos de natureza normativa 1.1 Leis e outras normas 1.1.1. Leis Lei galega de medidas tributarias en relación

Más detalles

PAVILLÓN LINO CARAMUXO TEATRO. PROGRAMA DE RESIDENCIAS DO TEATRO COLÓN. programación - 2016 XANEIRO

PAVILLÓN LINO CARAMUXO TEATRO. PROGRAMA DE RESIDENCIAS DO TEATRO COLÓN. programación - 2016 XANEIRO PAVILLÓN LINO CARAMUXO TEATRO. PROGRAMA DE RESIDENCIAS DO TEATRO COLÓN programación - 2016 XANEIRO MÚSICA VENRES 8 ÁS 21:00H LO NUESTRO, TANGO Y FLAMENCO FERNANDO EGOZCUE E JOSÉ LUIS MONTÓN 75 MIN. 10

Más detalles

Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior CSPEB01. Código. Proba de. Debuxo técnico. Páxina 1 de 10

Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior CSPEB01. Código. Proba de. Debuxo técnico. Páxina 1 de 10 Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior Proba de Debuxo técnico Código CSPEB01 Páxina 1 de 10 1. Formato da proba Formato A proba constará de vinte cuestións tipo test. As cuestións tipo

Más detalles

INVESTIGACIÓNS CIENTÍFICAS DESENVOLVIDAS POLOS ESTUDANTES DE 2º DE MAXISTERIO COMO ENSINANZA POR INDAGACIÓN

INVESTIGACIÓNS CIENTÍFICAS DESENVOLVIDAS POLOS ESTUDANTES DE 2º DE MAXISTERIO COMO ENSINANZA POR INDAGACIÓN INVESTIGACIÓNS CIENTÍFICAS DESENVOLVIDAS POLOS ESTUDANTES DE 2º DE MAXISTERIO COMO ENSINANZA POR INDAGACIÓN Miguel A. Yebra. Universidade de Vigo Pedro Membiela. Universidade de Vigo CRONOLOXÍA DOS TRABALLOS

Más detalles

Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior CSPEB03. Código. Proba de. Física. Páxina 1 de 11

Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior CSPEB03. Código. Proba de. Física. Páxina 1 de 11 Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior Proba de Física Código CSPEB03 Páxina 1 de 11 1. Formato da proba Formato A proba consta de cinco problemas e nove cuestións, distribuídas así: Problema

Más detalles

Ignacio Goitia (Bilbao, 1964)

Ignacio Goitia (Bilbao, 1964) Ignacio Goitia (Bilbao, 1964) Exposiciones Individuales 2015 "In Situ Works" Galería Casa Gotxikoa, Monterrey. México 2013 The Grand Tour Galería Juan Manuel Lumbreras, Bilbao. España 2010 "Escenas de

Más detalles

CURSO DE MEDIACIÓN FAMILIAR, E INTRODUCIÓN Á MEDIACIÓN PENAL E PENITENCIARIA

CURSO DE MEDIACIÓN FAMILIAR, E INTRODUCIÓN Á MEDIACIÓN PENAL E PENITENCIARIA CURSO DE MEDIACIÓN FAMILIAR, E INTRODUCIÓN Á MEDIACIÓN PENAL E PENITENCIARIA Curso de Mediación II Presentación Despois da boa acollida do curso de Mediación impartido entre o 2013 e o 2014, o Consello

Más detalles

El pintor Justo San Felices Gil nació en Luquín, Navarra en el año 1951. Pintor,. Formado

El pintor Justo San Felices Gil nació en Luquín, Navarra en el año 1951. Pintor,. Formado JUSTO SAN FELICES GIL 1951 BIOGRAFÍA El pintor Justo San Felices Gil nació en Luquín, Navarra en el año 1951. Pintor,. Formado en la Escuela de Artes y Oficios de Bilbao. Artista que domina con igual facilidad

Más detalles

ANTONIO CRESPO FOIX. 1953 Valdepeñas (Ciudad Real), España.

ANTONIO CRESPO FOIX. 1953 Valdepeñas (Ciudad Real), España. ANTONIO CRESPO FOIX 1953 Valdepeñas (Ciudad Real), España. Licenciado en Bellas Artes, especialidad de Escultura, por la Facultad de San Carlos de Valencia. Hasta 2014, profesor de Dibujo en el IES Bernardo

Más detalles

Exposiciones individuales y colectivas

Exposiciones individuales y colectivas MARIBEL RUIZ Figueras (Barcelona, 1946) es una artista polifacética, pintora y escultora. En sus series artísticas se aprecian fuertes cargas de expresionismo abstracto, al utilizar de manera contundente

Más detalles

ANEXO XI: Caracterνsticas especνficas dalgϊns programas de doutoramento ofertados no curso 2015/2016

ANEXO XI: Caracterνsticas especνficas dalgϊns programas de doutoramento ofertados no curso 2015/2016 ANEXO XI: Caracterνsticas especνficas dalgϊns programas de doutoramento ofertados no curso 2015/2016 DENOMINACIΣN DO Biotecnologνa Avanzada PROGRAMA: REQUISITOS ESPECΝFICOS DE ACCESO: Currνculum Vitae,

Más detalles

Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior CSPEB01. Código. Proba de. Debuxo técnico. Páxina 1 de 9

Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior CSPEB01. Código. Proba de. Debuxo técnico. Páxina 1 de 9 Probas de acceso a ciclos formativos de grao superior Proba de Debuxo técnico Código CSPEB01 Páxina 1 de 9 1. Formato da proba Formato A proba constará de vinte cuestións tipo test. As cuestións tipo test

Más detalles

OFRENDA NACIONAL AO APÓSTOLO SANTIAGO DELEGADO REXIO: ALCALDE DE SANTIAGO DE COMPOSTELA, Xosé A. Sánchez Bugallo 25 de xullo de 2008

OFRENDA NACIONAL AO APÓSTOLO SANTIAGO DELEGADO REXIO: ALCALDE DE SANTIAGO DE COMPOSTELA, Xosé A. Sánchez Bugallo 25 de xullo de 2008 OFRENDA NACIONAL AO APÓSTOLO SANTIAGO DELEGADO REXIO: ALCALDE DE SANTIAGO DE COMPOSTELA, Xosé A. Sánchez Bugallo 25 de xullo de 2008 Señor Santiago: Ante VOS, por mandato de Su Majestad El Rey, Juan Carlos

Más detalles

Ana Morales López. http://anamoraleslopez.artelista.com/ ana.lapintora@hotmail.com

Ana Morales López. http://anamoraleslopez.artelista.com/ ana.lapintora@hotmail.com Ana Morales López http://anamoraleslopez.artelista.com/ ana.lapintora@hotmail.com Formación Derecho. Universidad Autónoma de Madrid. 1992-1997 A partir de 1998 participo en los talleres del Círculo de

Más detalles

Sabías que... Roberto González Goyri. Nació en la Ciudad de Guatemala el 20 de noviembre de 1924.

Sabías que... Roberto González Goyri. Nació en la Ciudad de Guatemala el 20 de noviembre de 1924. Nació en la Ciudad de Guatemala el 20 de noviembre de 1924. Hijo de Doña Jesús Alicia Gonzalez, Roberto Edmundo González Goyri, es acaso uno de los artistas más completos que haya dado Guatemala en su

Más detalles

O Concello Pleno en sesión ordinaria do 7 de xuño do ano 2013 adoptou, entre outros, o seguinte acordo:

O Concello Pleno en sesión ordinaria do 7 de xuño do ano 2013 adoptou, entre outros, o seguinte acordo: DILIXENCIA: Para que conste aos efectos oportunos, o texto que sigue, aprobouse polo Concello Pleno, na sesión ordinaria do 7 de xuño de 2013, e publicouse para a súa entrada en vigor, o 29 de xuño de

Más detalles

Comparativa da Formación en Prevención de Riscos Laborais a Nivel Europeo

Comparativa da Formación en Prevención de Riscos Laborais a Nivel Europeo Comparativa da Formación en Prevención de Riscos Laborais a Nivel Europeo Índice 1 Antecedentes... 3 2 Obxectivos... 5 3 Países obxectivo na Unión Europea... 6 4 A situación a nivel europeo... 7 4.1 A

Más detalles

FEIRA DAS ARTES PLÁSTICAS ASOCIACIÓN DE ARTISTAS PLÁSTICOS GALEGOS

FEIRA DAS ARTES PLÁSTICAS ASOCIACIÓN DE ARTISTAS PLÁSTICOS GALEGOS FEIRA DAS ARTES PLÁSTICAS ASOCIACIÓN DE ARTISTAS PLÁSTICOS GALEGOS JARDINES DE MÉNDEZ NÚÑEZ DEL 19 AL 28 DE JULIO DE 2013 FEIRA DAS ARTES PLÁSTICAS ASOCIACIÓN DE ARTISTAS PLÁSTICOS GALEGOS XII FEIRA DAS

Más detalles

formativos de de grao grao superior CSPC003 Código Proba de Matemáticas Páxina 1 de 12

formativos de de grao grao superior CSPC003 Código Proba de Matemáticas Páxina 1 de 12 Probas Probas de de acceso acceso a ciclos a ciclos formativos de de grao grao superior Proba de Matemáticas Código CSPC00 Páina de . Formato da proba Formato A proba consta de vinte cuestións distribuídas

Más detalles

www.ateneocultural1mayo.org

www.ateneocultural1mayo.org 2015 www.ateneocultural1mayo.org AULA DE SALUD, BIENESTAR Y ALIMENTACIÓN 1. CLASES DE ASHTANGA YOGA CLASES GUIADAS Profesora: Violeta Pérez Lugar: C/ Sebastián Herrera, 14. Centro Abogados de Atocha Horario

Más detalles

Educación Infantil/ Educación Primaria

Educación Infantil/ Educación Primaria Visitas escolares /Teatro/Conciertos /Programas/Exposiciones Curso 2012/2013 Educación Infantil/ Educación Primaria Exposición,en el Colegio,de la Fundación Mª José Jove en colaboración con la Asociación

Más detalles

IDEAS GAÑADORAS DO IX CONCURSO

IDEAS GAÑADORAS DO IX CONCURSO Santiago de Compostela, 16 de febreiro de 2009 Salón Reitoral 12.00 horas IDEAS GAÑADORAS DO IX CONCURSO DE IDEAS EMPRESARIAIS INNOVADORAS DA USC Dotación por premio: Patrocinan: 600 Relación dos gañadores

Más detalles

DOCUMENTACIÓN A PRESENTAR POLAS COMISIÓNS DE FESTAS PARA SOLICITAR A AUTORIZACIÓN (ORIXINAL OU FOTOCOPIA COTEXADA)

DOCUMENTACIÓN A PRESENTAR POLAS COMISIÓNS DE FESTAS PARA SOLICITAR A AUTORIZACIÓN (ORIXINAL OU FOTOCOPIA COTEXADA) Anexo I: DOCUMENTACIÓN A PRESENTAR POLAS COMISIÓNS DE FESTAS PARA SOLICITAR A AUTORIZACIÓN (ORIXINAL OU FOTOCOPIA COTEXADA) o Contrato de traballo coas orquestras ou similares e copia dos TC1 e TC2 correspondentes

Más detalles

Pilar Vicente de Foronda

Pilar Vicente de Foronda DATOS PERSONALES Pilar Vicente de Foronda EXPOSICIONES INDIVIDUALES 1990. Centro Socio Cultural No se lo digas a nadie. Madrid. 1991. Centro Socio Cultural No se lo digas a nadie. Madrid. 1995. Aula de

Más detalles

NOVO CINEMA GALEGO AUTORES

NOVO CINEMA GALEGO AUTORES NOVO CINEMA GALEGO AUTORES CENTRO GALEGO DE ARTE CONTEMPORÁNEA 28 de abril, 5,19 e 26 de maio e 9 e 16 xuño de 2011 Peque Varela: 1977, 2007 O éxito do filme Todos vós sodes capitáns na Quincena de Realizadores

Más detalles

Club de arte Chocala (Madrid) Sala de arte de la caja de ahorros de Talavera de la Reina (Toledo)

Club de arte Chocala (Madrid) Sala de arte de la caja de ahorros de Talavera de la Reina (Toledo) Antonio Español, artista cultivador de varias disciplinas, siempre con un único propósito: crear (Esperanza Martos, REVISTART, 2004). Nacido en Villanueva del Duque, Córdoba, en 1952. Su interés por lo

Más detalles

EMILIO GAÑÁN. Formación

EMILIO GAÑÁN. Formación EMILIO GAÑÁN 1971 Plasencia, Cáceres, España Formación 1988-1994 Estudios de Dibujo y Pintura. Escuela de Bellas Artes Rodrigo Alemán. Plasencia 1991 Taller de Pintura de Jordi Teixidor. Arteleku. San

Más detalles

Un gran esfuerzo que culmina ahora tras veinte años de experiencia en el ámbito de la fotografía.

Un gran esfuerzo que culmina ahora tras veinte años de experiencia en el ámbito de la fotografía. INTRODUCCIÓN El III Encuentro Fotográfico CAPTADORES DE IMAGENES, nació con el objetivo de fomentar y difundir la fotografía en cualquiera de sus aspectos: pedagógico, formativo y creativo y así poder

Más detalles

CENTRO DE ARTE MODERNO Y CONTEMPORÁNEO DANIEL VÁZQUEZ DÍAZ. Fundación Vázquez Díaz. Todos los derechos reservados. BIOGRAFÍA DEL PINTOR

CENTRO DE ARTE MODERNO Y CONTEMPORÁNEO DANIEL VÁZQUEZ DÍAZ. Fundación Vázquez Díaz. Todos los derechos reservados. BIOGRAFÍA DEL PINTOR CENTRO DE ARTE MODERNO Y CONTEMPORÁNEO DANIEL VÁZQUEZ DÍAZ Fundación Vázquez Díaz. Todos los derechos reservados. BIOGRAFÍA DEL PINTOR Última actualización: 10 de Mayo de 2002 BIOGRAFÍA 1882.- 15 Enero.

Más detalles

Congreso Rehabilitación eficiente de edificios

Congreso Rehabilitación eficiente de edificios Congreso Rehabilitación eficiente de edificios 21 e 22 de novembro de 2011 Escola Galega de Administración Pública (EGAP) Polígono das Fontiñas, Rúa de Madrid 2-4. Santiago de Compostela Lugar: Auditorio

Más detalles

magdalena fernández www.magdalenafernández.com

magdalena fernández www.magdalenafernández.com magdalena fernández exposiciones individuales 2006 Superficies, Museo de Arte Contemporáneo, Caracas Surfaces, CIFO: Cisneros Fontanals Art Foundation. Miami USA 2000 Líneas, Galería Pedro Cera. Lisboa

Más detalles

EXPEDIENTE 610/11: SERVICIO DE TELEFONÍA MÓVIL DE LA USC CONSULTAS

EXPEDIENTE 610/11: SERVICIO DE TELEFONÍA MÓVIL DE LA USC CONSULTAS EXPEDIENTE 610/11: SERVICIO DE TELEFONÍA MÓVIL DE LA USC CONSULTAS En respuesta a las consultas formuladas por algunas empresas interesadas en hacer una oferta para el procedimiento abierto arriba citado,

Más detalles

PATRICIA H. AZCÁRATE.

PATRICIA H. AZCÁRATE. PATRICIA H. AZCÁRATE CURRICULUM PATRICIA H. AZCÁRATE. Madrid, 1959. Licenciada por la facultad de BB.AA de Madrid. EXPOSICIONES INDIVIDUALES 2011 Habitar el silencio Norte, Habitar el silencio Sur, vestíbulos

Más detalles

II XORNADA DE TRABALLO PARA AVALIADORES EXTERNOS

II XORNADA DE TRABALLO PARA AVALIADORES EXTERNOS II XORNADA DE TRABALLO PARA AVALIADORES EXTERNOS II XORNADA DE TRABALLO PARA AVALIADORES EXTERNOS. Edita: ACSUG Axencia para a Calidade do Sistema Universitario de Galicia IES Compostela, 5 a planta -

Más detalles

BUENOS AIRES MADI INTERNACIONAL

BUENOS AIRES MADI INTERNACIONAL BUENOS AIRES MADI INTERNACIONAL Buenos Aires Madi Internacional Carmelo Arden Quin está muy enfermo. Grave. Muy lúcido. Quiero contar que estuve a su lado cuando llegó el médico que viene cada semana.

Más detalles

1939 Comienza a trabajar mientras estudia bachillerato, en el Instituto de Enseñanza Media de Cuenca, recuperando los cursos perdidos por la guerra.

1939 Comienza a trabajar mientras estudia bachillerato, en el Instituto de Enseñanza Media de Cuenca, recuperando los cursos perdidos por la guerra. GUSTAVO TORNER / Biografía GALERÍA FERNÁNDEZ-BRASO 1925 Nace en Cuenca, el 13 de julio. Hijo de Jorge Torner y María Teresa de la Fuente. Su abuelo paterno, Antonio Torner y Carbó (Zaragoza, 1985), muy

Más detalles

Agricultura e escola. Contra a rutina e o éxodo rural, Santiago, Universidad de Santiago de Compostela, 1989, 151 páxs.

Agricultura e escola. Contra a rutina e o éxodo rural, Santiago, Universidad de Santiago de Compostela, 1989, 151 páxs. PUBLICACIÓNS Libros Agricultura e escola. Contra a rutina e o éxodo rural, Santiago, Universidad de Santiago de Compostela, 1989, 151 páxs. Leer, escribir y contar. Escolarización popular y sociedad en

Más detalles

Última actualización septiembre 1999 FERNANDO SANCHEZ CALDERON. (Valladolid 1951) EXPOSICIONES INDIVIDUALES. 1974 Galería Studium.

Última actualización septiembre 1999 FERNANDO SANCHEZ CALDERON. (Valladolid 1951) EXPOSICIONES INDIVIDUALES. 1974 Galería Studium. Última actualización septiembre 1999 FERNANDO SANCHEZ CALDERON (Valladolid 1951) EXPOSICIONES INDIVIDUALES 1974 Galería Studium. VALLADOLID 1975 Caja de Ahorros Provincial. VALLADOLID 1977 La Casa del

Más detalles